چتل

چتل. [ چ ِ ت ِ ] ( اِخ ) دهی است از دهستان کوکلان بخش مرکزی شهرستان گنبدقابوس که در 64هزارگزی شمال خاوری گنبدقابوس، کنار راه فرعی گنبد به مراوه تپه واقع شده. کوهستانی و معتدل است و 115 تن سکنه دارد. آبش از رودخانه آجی، محصولش غلات، لبنیات، حبوبات و ابریشم. شغل اهالی زراعت و گله داری و صنایع دستی زنان بافتن پارچه های ابریشمی است. ( از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 3 ).

دهی است از دهستان کو کلان بخش مرکزی شهرستان گنبد قاموس.

💡 ملارت محوطهٔ چتل‌هویوک را در ۱۹۶۱ کاوش کرد. ملارت و تیمش بیش از ۱۵۰ بنا و اتاق در چتل‌هویوک یافتند که با نقاشی، حکاکی، و مجسمه تزئین شده بودند. این کشفیات تأثیر مهمی در ادبیات باستان‌شناسی و به ویژه در زمینهٔ مطالعهٔ سازوکار پیدایش ساختارهای فرهنگی و اجتماعی در خاور نزدیک نوسنگی داشتند.

💡 ملارت در چندین جنجال دیگر هم نقش داشت و پس از مرگش مشخص شد برخی از اکتشافاتش به‌ویژه حکاکی‌ها و نقاشی‌های کاوش شده از محوطهٔ چتل‌هویوک در ترکیه جعلی بوده‌اند.

💡 در چتل‌هویوک ترکیه امروزی، نخستین شهر تاریخ بشر که پیشینه آن به دوران نوسنگی در ۱۰ هزار سال پیش بازمی‌گردد انسان‌ها روی سکوهای سنگی می‌خوابیدند. در سکونت‌گاه سِکارابِرای در جزایر اورکنی اسکاتلند که ۶ هزار سال پیشینه دارد ساکنان آن با روی هم قرار دادن تخته‌سنگ‌ها روی آنها تخت می‌ساختند. این سکوها به گونه‌ای، نخستین تختخواب بشر بودند.

💡 او غالباً به خاطر کشف سکونت‌گاه نوسنگی چتل‌هویوک در آناتولی (ترکیهٔ امروزی) شناخته می‌شود. دولت ترکیه او را در دههٔ ۱۹۶۰ به ظن شرکت در بازار سیاه اجناس عتیقه از کشور اخراج کرد.

💡 بنابر آرای ملارت، چتل‌هویوک مکان گردهم‌آیی مهمی برای پرستش الهه مادر بوده‌است. بسیاری از باستان‌شناسان با نظریات او مخالفت کردند. با اخراج ملارت از ترکیه، محوطهٔ چتل‌هویوک برای ۳۰ سال تعطیل ماند تا این که کاوش‌ها در دههٔ ۱۹۹۰ از سر گرفته شد.

💡 در بازرسی از خانهٔ ملارت معلوم شد که بسیاری از کشفیات چتل‌هویوک جعلی بوده‌اند و او به نوعی یک «کارگاه جعل شواهد» داشته‌است.