مهاجرت علمای شیعه از جبل عامل به ایران در عصر صفوی

[ویکی نور] مهاجرت علمای شیعه از جبل عامل به ایران در عصر صفوی اثر فارسی مهدی فرهانی منفرد است که حضور و فعالیت علمای شیعه را در این برهه از تاریخ ایران و انگیزه آنان از مهاجرت به ایران را مورد بررسی قرار داده است.
بکر بودن و اصالت موضوع نخستین انگیزه نگارش اثر در زمان نگارش (زمستان 1367ش) بوده است.
کتاب حاضر شامل یک پیشگفتار و یک دیباچه که در سه بخش «قلمرو پژوهش، منابع پژوهش و یادداشت ها» نوشته شده است. متن اثر در پنج فصل به بررسی علل مهاجرت علمای جبل عامل به ایران، کاوش در چگونگی عملکرد مهاجران در ایران به ویژه در پیوند با حکومت صفوی و ارزیابی نتایج و پیامدهای این مهاجرت پرداخته است.
نویسنده منابع مورد استفاده را در سه بخش کتب رجالی، آثار تاریخی مربوط به تاریخ تشیع در جبل عامل، و مآخذ تاریخی دوره صفوی دسته بندی کرده است.
نگارنده در فصول پنجگانه این پژوهش می کوشد با اشاره به چگونگی دستیابی صفویان به قدرت و پایه های اصلی قدرت آنان، بررسی شرایط مبدأ مهاجرت و پدید آمدن و استمرار تشیّع در جبل عامل و آن نهضت علمی که منجر به تبدیل این سرزمین به یکی از مراکز تشیّع در جهان اسلام شد، و نقش و نفوذ مهاجران را در دولت صفوی ارزیابی کند و سازگاری ها و ناسازگاری های مهاجران را با صفویان مورد بحث قرار دهد.

💡 مهاجرت علمای نستوری عامل دیگری بود که باعث پیشرفت علوم قدیم در گندی‌شاپور شد؛ دلیل مهاجرت علمای نستوری این بود که آنان در شهر الرها تحت فشار شدید بودند. شهر الرها یا ادسا به دلیل موقعیت سوق‌الجیشی و مهمش همواره مورد توجه دانشمندان یونانی و ایرانی قرار داشت و مدرسه معروفی به همین نام در آنجا ساخته شده بود. الرها یک شهر کاملاً یونانی بوده و به دلیل نفوذ فراوان کلیسا و علمای مسیحی به‌خصوص پاپ، سایه‌ای از تعصب مذهبی بر آن گسترده شده بود و این، درست برخلاف دانشگاه گندی‌شاپور بود که از هر تعصبی آزاد بوده و محدودیتی برای دانشمندان نداشت.