شان نزول ایه ابلاغ و ایه اکمال دین

[ویکی فقه] شان نزول آیه ابلاغ و آیه اکمال دین. دلایل و شواهد محکم قرآنی، روایی و تاریخی حاکی از این است که پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلّم) از همان روزهای نخست دعوت (یوم الدار) تا روزهای پایانی عمر، در موقعیت های گوناگون امام امیرالمؤمنین علی (علیه السّلام) را به عنوان جانشین خود در امر امامت و حاکمیت پس از خود معرفی کردند. برجسته ترین موقعیتی که پیامبر در آن به نصب الهی امام علی (علیه السّلام) به خلافت پس از خود تصریح کردند، خطبه صریح پیامبر مبنی بر ولایت امام علی (علیه السّلام) در روز هجدهم ذی الحجه سال دهم هجرت در کنار غدیر خم بود و از مسلمانان بر آن بیعت گرفتند. این امر، واقعیتی است که همه مفسران و دانشمندان شیعه و اکثر قریب باتفاق علما و مفسران و محدثان معروف اهل سنت، بر آن اتفاق نظر دارند.
اصل شبهه ابن تیمیه به شرح زیر است: "قال الرافضی: الخبر المتواتر عن النبی (صلی الله علیه و آله وسلّم): انه لما نزل قوله تعالی: (یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک).
مائدة/سوره۵، آیه۶۷.
ابن کثیر متوفای ۷۷۴ هـ که هم عصر ابن تیمیه متوفای ۷۲۸ هـ است نیز شبهه ای با تکیه بر روایت عمر بن خطاب در نزول آیه اکمال در عرفه شبهه ای شبیه با آن چه ابن تیمیه طرح کرده بیان نموده است. با توجه به وجه اشتراک این دو شبهه، کلام ابن کثیر را نیز طرح کرده و با پاسخ به اشکال ابن کثیر که بنیه قوی تری نیز دارد در حقیقت هر دو اشکال پاسخ داده شده است. این شبهه برخواسته از روایتی است که بخاری در صحیح خود از عمر بن خطاب آورده که عین همان روایت را ابن کثیر در تفسیر خود نقل کرده است.
جمع بندی شبهات
با توجه به مطالب فوق، از این گفتار ابن تیمیه سه شبهه را می توان جمع بندی کرد:۱ ـ آیه ۳ سوره مائده (الیوم اکملت لکم دینکم واتممت علیکم نعمتی ورضیت لکم الاسلام دینا)
مائدة/سوره۵، آیه۳.
...

💡 و يا از اين طريق است كه براى ترتيب دادن مجالس لهو وباطل و خوانندگى كنيزان خواننده خريدارى كنند، چنانكه در حديث پيامبر (صلى اللّهعليه و آله و سلّم ) ضمن شان نزول بيان شد.

💡 و اگر روايت از باب انطباق و تطبيق كلى بر مصداق باشد باز هم خالى ازاشكال نيست، زيرا در اين صورت بايد عباس را هم اسم مى برد، چون او هممثل آنديگران سرانجام در روز بدر ايمان آورد و در برخى از جنگهاى اسلامى شركت كرد،پس روايت بالا نه مى تواند راجع به شان نزول آيه باشد، و نه آيه را بر يك مصداقو واقعه اى تطبيق كند.

💡 درباره آيات فوق دو شان نزول در تفسير مجمع البيان و المنار، آمده است: نخست اين كهجمعى در حضور پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم ) ادعاى محبت پروردگار كردند، درحالى كه عمل به برنامه هاى الهى در آنها كمتر ديده مى شد، آيات فوقنازل گرديد و به آنها پاسخ گفت.

💡 همانطور كه در شان نزول آمده است گروهى در موردهلال ماه از پيغمبر اسلام (صلى الله عليه و آله و سلم ) پرسشهائى داشتند و از علت ونتايجى كه اين موضوع در بر دارد

💡 مضافا بر اينكه، در اين روايات نقطه ضعف ديگرى وجود دارد و آن اين است كه از آنهااستفاده مى شود كه مى خواهند بگويند آيات مورد بحث در سياق واحد و در مقام بيان يكغرض واحد نيستند، بلكه هر چند آيه آن، در مقام بيان غرضى غير از غرض چند آيه ديگراست و هر دسته براى خود شان نزول جداگانه اى دارد - با اينكه خواننده محترم توجهفرمود كه آيات مذكور يك سياق واحد و متصل است و جز بيان يك غرض، هدف ديگرىندارد.

💡 گرچه آيات فوق شان نزول خاصى دارد با اينحال پيوند و ارتباط آن با آيات گذشته كه درباره نفى الوهيت مسيح (عليه السلام ) وابطال مساله تثليث بود آشكار است.