دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] ترخیص در اطراف علم اجمالی به اجرای اصول ترخیصی در همه اطراف تکلیفِ معلوم به اجمال اطلاق می شود.
ترخیص در اطراف علم اجمالی، عبارت است از اذن شارع به انجام تمام اطراف شبهه، در مواردی که علم اجمالی به حرمت وجود دارد، از طریق اجرای اصول ترخیصی در تمام اطراف آن.
توضیح
درباره علم اجمالی، بحث است که آیا مخالفت قطعی با آن جایز است یا حرام؛ یعنی آیا می توان علم اجمالی را مانند جهل کامل فرض کرد و همان گونه که هنگام شک در اصل تکلیف، اصل برائت جاری می شود، در این جا هم در هر یک از اطراف شبهه، اصل برائت جاری گردد؛ برای مثال، در جایی که نسبت به حرمت نوشیدن مایع یکی از دو لیوان پیش رو، علم اجمالی وجود دارد، آیا می توان در تمام اطراف آن اصل برائت جاری نمود یا این که مخالفت قطعی با تمام اطراف علم اجمالی حرام است؟ مشهور اصولی ها به حرمت مخالفت قطعی اعتقاد دارند، و به همین دلیل اجرای اصول مرخِّص را در تمام اطراف جایز نمی دانند.
