ابن زبیر ابوالحسن علی بن محمد قرشی اسدی کوفی

[ویکی فقه] اِبْن ِ زُبَیْر، ابوالحسن علی بن محمد بن عُبید بن زبیر قرشی اسدی کوفی (ذیقعده ۳۴۸-۲۵۴ق / ژانویه۹۶۰ - ۸۶۸م )، معروف به ابن کوفی، ادیب، کاتب و راوی است.
او از تبار اسد بن عبدالعزّی بن قصّی به کلاب و از قوم و قبیله زبیر بن عوام برادرزاده حضرت خدیجه بنت خُوَیلد است
محمد بن حسن طوسی، الفهرست، ج۱، ص۶۹، به کوشش اشپرنگر و دیگران، بمبئی، ۱۲۷۱ق /۱۸۵۴م.
پدرش از مردم کوفه بود، ولی او در بغداد اقامت گزید و از روزگار پدر به فراگیری دانش پرداخت. پدرش ارث فراوانی برای او بر جای نهاد و او همه را در راه دانش اندوزی، فراهم آوردن کتابخانه، خریدن و نسخه برداری کتاب و کمک به دانش پژوهان بینوا صرف کرد. وی کتابهای خود را دسته بندی کرده، بر هر یک نشان خاصی نوشته بود تا یافتن آنها از میان انبوه کتابها آسان باشد. ابن زبیر به گردآوری و نشر کتاب عشق می ورزید و کتابهای بسیاری را به خط خویش نسخه برداری کرد و چندان در این کار اهتمام ورزید که با داشتن تواناییهای علمی، کمتر به کار تألیف پرداخت.
علی بن یوسف ابن قفطی، انباه الرواة، ج۲، ص۳۰۵، به کوشش گوستاو فلوگل، هاله، ۱۸۷۲م.
او از شاگردان و یاران ثعلب (امام کوفیان زمان خود در نحو و لغت ) بود.
یاقوت، ادبا، ج۱۴، ص۱۵۳.
...

💡 گفته شده هنگامی که عبدالله بن زبیر، خلیفه زبیری، برادرش مصعب را به قصد سرکوبی قیام مختار ثقفی به جنگ با او فرستاد، مهلب نیز به دستور عبدالله ابن زبیر به عنوان مشاور از اهواز به نزد مصعب رفت و در میان مشاوران نزدیک مصعب بوده و به او در زمان‌های مورد نیاز مشورت می‌داده است. همچنین او در سه نبرد معروف زبیریان و مختاریان یعنی حَروراء، مَذار و نبرد کوفه نیز حضور داشته است.

💡 عبدالله ابن زبیر، حاکم حجاز که وجود مختار را به شدت به زیان خود می‌دید به برادرش مصعب بن زبیر دستور داد که به کوفه حمله کند.

💡 مروان بعد از دوماه اقامت در مصر و مرتب کردن اوضاع اداری آن، پسرش عبدالعزیز را استاندار آنجا نمود و به شام بازگشت تا با خطر ابن زبیر مقابله کند.

💡 در همین زمان ابن زبیر پرده‌دارش عباس بن سهل را همراه دو هزار جنگجوی قدرتمند با دستور همراهی سپاه ابن‌ورس تا وادی القرای اعزام کرد.

💡 (۱۳) ابن زبیر(ابو الحسن احمدبن علی)، دائرةالمعارف الاسلامیة الکبری، ج ۳، ۱۳۷۷ه ش.