ابن خفیف ابوعبدالله محمد بن خفیف ضبی

[ویکی فقه] ابن خفیف، ابوعبدالله محمد بن خفیف بن اَسفکُشاذ (اسفکشار) ضبّی (د ۳۷۱ق /۹۸۱م )، معروف به «شیخ کبیر»، از مشایخ بزرگ صوفیه فارس و مؤسس سلسله خفیفیّه است.
شاگرد او ابوالحسن دیلمی کتابی در سیرت استاد خود نوشته و از دیده ها و شنیده های خود نکات و روایات بسیار درباره احوال و اخلاق او نقل کرده است. اصل این کتاب از میان رفته، ولی ترجمه فارسی آن به قلم رکن الدین یحیی بن جنید شیرازی (سده ۸ - ۹ق ) در دست است و مهم ترین مأخذ درباره زندگانی ابن خفیف به شمار می رود.
تولد
به گفته دیلمی، خفیف، پدر شیخ از شهر کلاشم ِ دیلمان بوده و در سپاه عمرولیث صفاری خدمت می کرده است و هنگامی که عمرولیث از خراسان بیرون آمد، خفیف در نیشابور از سپاهیگری توبه کرده و در همان جا دختر یکی از بزرگان کرّامیه را به همسری گرفت، اما دیری نگذشت که باز به سپاه عمرولیث پیوست و به شیراز رفت. ابن خفیف در همین زمان در شیراز به دنیا آمد و هنگامی که عمرولیث بار دوم از فارس به خراسان می رفت وی هشت ماهه بوده است.
ابوالحسن دیلمی، سیره الشیخ الکبیر، ج۱، ص ۹، ترجمه رکن الدین یحیی ابن جنید الشیرازی، به کوشش اشیمل - طاری، تهران، ۱۳۶۳ش.
تذکره ها و کتب طبقات او را از ابنای ملوک گفته اند
علی هجویری، کشف المحجوب، ج۱، ص۱۹۹، به کوشش ژوکوفسکی، لنین گراد، ۱۹۲۶م.
...

💡 ابن خفیف گوید درویشی نیستی ملک بود و بیرون آمدن از صفات.

💡 همه آثار ابن خفیف شیرازی برای اولین بار در یک مجموعه دو جلدی توسط معین کاظمی‌فر (دانشگاه شیراز، ایران) با همکاری و مقدمه‌ای از فلورین زوبیروی (دانشگاه شیلر ینا، آلمان) منتشر شده است. این مجموعه دو جلدی شامل تمامی آثار باقی‌مانده ابن خفیف می‌باشد.که عبارتند از 7 اثر شامل اوصاف القلوب، الاقتصاد، وصیت، المعتقد، شرف الفقراء، فضل التصوف و یادداشت های ابن خفیف بر یک مجموعه دعا.

💡 علاوه بر اقوال و احوالی که در این کتاب از ابن خفیف معرفی شده، سخنان دیگری از او دربارهٔ ایمان، رجا، یقین، صبر، رضا، فقر، حیرت، مشاهده، ارادت، تصوف و صوفی، خوف و مراقبه و دیگر موضوعات عرفانی نقل شده‌است.