حسنویه

( حسنویة ) حسنویة. [ ح َ ی َ ] ( اِخ ) ابن حسین بَرزَکانی از رؤسای یکی از قبایل کرد است که مثل بنی مروان در قرن چهارم هجری قدرتی بهم رسانده بودند وحسنویه در نیمه اول این قرن قسمت عمده کردستان رابا بلاد دینور و همدان و نهاوند و قلعه سرماج بتصرف خود آورد و اقتدار او تا آنجا رسید که آل بویه نیز به شأن ایشان اعتنا کردند و عضدالدوله پس از فوت حسنویه اگرچه متصرفات او را تحت امر خود گرفت ولی پسر حسنویه یعنی بدر را در حکومت ممالک پدری باقی گذارد. بدر بزودی بر اعتبار و اقتدار خانوادگی خود افزود و خلیفه او را ناصرالدوله لقب داد. نواده اش «ظاهر» در سال 405 هَ. ق. / 1014 م. جای او را گرفت ولی یک سال بیشتر در این مقام نماند و شمس الدوله دیلمی او را از ملک خود بیرون راند و ظاهر بزودی کشته شد. این سلسله را آل بویه منقرض کردند. ( طبقات سلاطین اسلام لین پول صص 124-125 ) ( حبیب السیر ) ( مجمل التواریخ ص 394 ).
حسنویه. [ ح َ ] ( اِخ ) یکی از شاگردان کندی فیلسوف عرب بوده است. ( ابن الندیم ). و رجوع به عیون الانباء جزء1 ص 208 و تاریخ الحکماء قفطی چ لیپسک ص 376 شود.

یکی از شاگردان کندی فیلسوف عرب بوده است

حَسَنویه (حکومت: ۳۴۸ـ۳۶۹ق)
(یا: حسنویه بن حسین بَرْزکانی) یکی از سران کُرد و بنیانگذار حکومت بنی حسنویه در نواحی غربی ایران. حسنویه در ۳۴۸ق، امرای دیگر کُرد را بر کنار کرد و با گسترش قدرت خود از حدود دینور تا اهواز، قدرتی محلی و خانوادگی را در آن نواحی پی ریزی کرد. در ابتدا، به حمایت از آل بویه با سامانیان به جنگ پرداخت و به همین دلیل مورد حمایت این دولت قرار گرفت، اما سرانجام در ۳۵۹ق با آل بویه نیز درگیر شد. وی معاصر رکن الدوله دیلمی بود و او را با قبول پرداخت باج و اطاعت، از حمله منصرف کرد. پس از وی پسرش بدر بن حسنویه به امارت رسید.

💡 پل تاریخی «کشکان» مربوط به دوره ساسانی و آل حسنویه و غارهای مربوط به دوره پارینه سنگی ازجمله غار کالجالی، غار مغار، غار چهار درب یافته، غار دوشه و تپه‌های باستانی مانند تپه چغادرویشان و آثار قلعه تاریخی معروف به چهارچرب تنگ تیر مربوط به عصر شاهنشاهی اشکانی از جمله اماکن تاریخی و فرهنگی به عنوان جاذبه‌های گردشگری این شهرستان است

💡 رکن‌الدوله دیلمی در ۳۵۹ ه‍.ق به غرب ایران لشکر کشید و حسنویه، پسر حسین کرد، را که حاکم بخشی از آن منطقه بود، وادار به مصالحه کرد.

💡 آل حسنویه (۳۴۸–۴۰۵ق) خاندان کرد شیعه از کردان برزیکانی از سلسله‌های نیمهٔ باختری ایران که در سده ۴ق/۱۰م در کوه‌های زاگرس (در کردستان و کرمانشاه و همدان و لرستان و ایلام تا نزدیک به خوزستان) فرمانروایی کردند. فرمانروایی حسنویه تا ۴۰۵ق. ادامه یافته‌است. این خاندان به دست بنی عیاران از میان رفت.

💡 سلسله‌های بزرگ و قدرتمندی همچون آتریان (سلسله از تبار مادها، کردها به همراه برخی قوم‌های دیگر مانند آذری‌ها از تبار ماد هستند)، هزبانیان، آل حسنویه، بنی عیاران، فضلویه، مروانیان، شدادیان، روادیان، ایوبیان، بابان، حکومت اردلان و… از نژاد قبایل ایرانی کُرد بودند.

💡 این قلعه به لحاظ موقعیت استراتژیک خود در قرن چهارم هجری قمری به‌عنوان مقر حکومت آل حسنویه و گنجور در زمان آل بویه درآمد همچنین خزانهٔ حکومتی خاندان بدر در قرن چهارم هجری و مقر حکومتی اتابکان لر کوچک و والیان لرستان در دورهٔ صفویه تا قاجار و سرانجام پادگان نظامی و زندان در دوران پهلوی از مهم‌ترین کاربردهای قلعه در گذشته محسوب می‌شود.

💡 در سال ۳۴۸ قمری (۹۶۱ م) حسنویه بن حسین کرد برزیکانی فرمانروای خاندان کرد حسنویه پنج شهر مهم باختری ایران شامل نهاوند، دینور، شاپورخواست، بروجرد و اسدآباد را فتح کرد.