گز ملک

«گز ملک» یا «گز شایگان» واحدی برای اندازه‌گیری طول است که در گذشته در ایران به ویژه در ولایت خراسان رایج بوده است. این واحد تقریباً برابر با یک «ارش و نیم» است؛ یعنی کمی بیشتر از طول یک بازوی آدمی (ارش) و نصف آن. «ارش» واحد قدیمی طول بوده که برابر فاصله بازو از شانه تا نوک انگشتان دست است. بنابراین «گز ملک» مقداری است معین که برای اندازه‌گیری اشیاء یا پارچه‌ها به کار می‌رفته و مستقیماً با قد و بازوی انسان مقایسه می‌شده است. بعضی منابع گفته‌اند که «گز ملک» کمی کمتر از یک ارش و نیم هم می‌تواند باشد، ولی تقریباً همان مقدار در نظر گرفته می‌شود. این واحد در متون قدیمی و منابع تاریخی مانند «برهان قاطع» و «رشیدی» ذکر شده و کاربردش در اندازه‌گیری پارچه و کالاهای مشابه بوده است.  به عبارتی ساده، وقتی گفته می‌شود «یک گز ملک»، یعنی طولی حدود یک بازو و نیم آدم، کمی کمتر یا برابر با آن.