اصالت حقیقت

[ویکی فقه] حمل کلام بر معنای حقیقی، هنگام شک در مراد متکلّم می باشد.
اصالت حقیقت، از مهم ترین اصول لفظی بوده و کاربرد آن در جایی است که معنای حقیقی و مجازی لفظ معلوم باشد، اما مراد متکلم مشخص نباشد؛ یعنی معلوم نباشد لفظ را در معنای حقیقی آن به کار برده یا در معنای مجازی آن؛ البته این در جایی است که قرینه ای هم به نظر نرسد و فقط احتمال وجود آن باشد. در این صورت، عقلا می گویند: اصل هنگام شک در مراد متکلم، حمل کلام وی بر معنای حقیقی آن است و یا به بیان دیگر، اصل در استعمال، حقیقت است. برای مثال، اگر شخصی بگوید: «این خانه را در برابر آن ماشین به تملیک تو در می آورم» و مخاطب شک کند که آیا مراد او عقد بیع است یا عقد صلح، در نزد عقلا کلام او بر اراده عقد بیع حمل می شود، چون تملیک، حقیقت در بیع است.برخی از اصولیون معتقدند اصول وجودی، مثل اصالت حقیقت، به اصالت ظهور بر می گردد.

💡 قوس نزول و قوس صعود دو مرحلهٔ حرکت حُبّی هستند. براساس نظریه‌های عرفانی و در نظرات ابن عربی، در قوس نزول، آفرینش از تنزلات و تقیدات وجود منشأ گرفته‌است. وجودِ مطلق، قیدپذیر است و در نتیجه به‌صورت جزئیات متجلی می‌شود. پایه و بنیاد هستی بر وحدت بنا شده‌است. جز حقیقت یگانه و مطلق هستی که آفریننده است، همه چیز، تعین، تقید، تجلی، تشأن و ظهور آن حقیقت مطلق و واحد است. در سیر از اطلاق (مطلق بودن) به سوی تقید، اصالت وجود کم، و نمودهای وهمی پررنگ‌تر پدیدار می‌شود. قوس صعود بحثی معرفت شناسانه و قوس نزول بحثی هستی‌شناسانه و شهودی است.