تاتوا

تاتوا ( انگلیسی: tattva )، در هر دو آئین ( سانکیها و بودا ) از «تاتوا» به عنوان اصول جهان شناسی یاد شده است.
طبقه بندی چهارگانه مقولات بیست و پنجگانه:
• اصلی که به وجود می آورد ولی به وجود نیامده است.
• اصولی که هم به وجود آمده و هم به وجود می آورند.
• اصولی که به وجود آمده اند ولی به وجود نمی آورند.
• اصلی که نه به وجود آمده و نه به وجود می آورد.
این طبقه بندی چهارگانه مقولات بر اساس سلسله مراتب پیدایش آنان، وضع گردیده، شامل بیست و پنج اصل است، این اصول را «تاتوا» ( Tattavs ) گفته اند.
برای بیان آفرینش عالم، آئین «شیوائی» متوسل به بیست و پنج اصل جهان شناسی سامخیا «سانکیها» Samkhya شده است و یازده اصل دیگر به آن افزوده است.
هر اسمی به صورتی اشارت دارد، و همه صور عینی ( objective ) هستند. تجلی صور نیز از توالی سه مرحله ای برخوردار می باشد که عبارتند از کالاها ( نمودها )، تاتتواها ( Tattwas ) ( اصول )، و بهوواناها ( Bhuwanas ) و حوزه ها ( Spheres ). روی هم رفته پنج کالا، سی و شش تاتتوا و دویست و بیست حوزه وجود دارند.

[ویکی الکتاب] معنی تَأْتُواْ: که بیایید
ریشه کلمه:
اتی (۵۵۳ بار)

💡 لارسون بیان می‌کند که از نظر زمان‌شناسی متنی مقایسه‌ای، ویرایش نهایی یوگاسوترا و نگارش سامخیا کاریکا احتمالاً هم‌زمان بوده‌اند. ادبیات سامخیا با پیشرفت‌های بعدی از جمله از طریق بهاشیا در سامخیا کاریکا، و در قرن نهم سامخیا تاتوا کامودی از واکاسپاتی میشرا رشد کرد.

💡 4 - آنكه تشابهش از جهت مكان و يا امورى باشد كه آيه در شاءن آن امورنازل شده باشد، مانند آيه: (و ليس البربان تاتوا البيوت من ظهورها)، كه در آيهمعين نشده مقصود از پشت خانه كجا است، و مانند آيه (انما النسى ء زياده فى الكفر)كه تشخيص معناى (نسى ء)، براى كسى كه عادت عرب جاهليت را نمى داند،مشكل است.

💡 وارد شويد بلكه نيكى آن است كه تقوا پيشه كنيد و از در خانه ها وارد شويد و از خدابپرهيزيد تا رستگار شويد) (و ليس البر بان تاتوا البيوت من ظهورها و لكن البرمن اتقى و أ توا البيوت من ابوابها و اتقوا الله لعلكم تفلحون ).

💡 يسلونك عن الاهلة قل هى مواقيت للناس و الحج و ليس البربان تاتوا البيوت منظهورها و لكن البر من اتقى و اتوا البيوت من ابوبها و اتقوا اللّه لعلكم تفلحون.(189)