زیاز

زیاز. ( اِخ ) دهی از دهستان اشکور پائین است که در بخش رودسر شهرستان لاهیجان واقع است و 262 تن سکنه دارد. ( از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 2 ).

💡 میرزا کوچک خان جنگلی با بررسی اوضاع و شرایط حاکم به خوبی در میابد که با وجود دو لشکر از قوای دولتی در شوئیل و زیاز (از جنوب) و رحیم آباد (از شمال) کاملاً در محاصرهٔ قوای دشمن قرار گرفته‌است. به همین دلیل دستور ترک «پلام» را صادر کرد. در این روزهای سرنوشت ساز و در این نقطهٔ کوهستانی (پُلام) بود که هم تعداد بی‌شماری از همراهان میرزا شبانه او را تنها گذاشته و پُلام را ترک می‌نمایند و هم بخش عمده‌ای از وجوه نقد و جواهرات همراه میرزا را به یغما می‌رود.

💡 اما میرزا کوچک به پلام می‌آید و به عوض اقامت در روستای پلام، در «قلعه کوتی» که در پرتگاه رودخانهٔ پلورود و مشرف بر مسیر باریک «وایکان تله» و محل پلام بود، مستقر می‌شود. در این هنگام قشون دولتی از دو سو در تعقیب میرزا کوچک خان جنگلی به حرکت در می‌آید. لشکری از سوی قزوین به الموت و اشکورات به «شوئیل» می‌آید و از آنجا هدایت و فرماندهی یورش به زیاز، دیورود و پلام را بر عهده می‌گیرد. قشون دولتی هم به فرماندهی رضا خان از سمت رحیم آباد به سمت پلام حرکت می‌کند. درگیری جنگلی‌ها با قوای دولتی در «دیورود» چند ساعت ادامه یافته و به کشته شدن ۷ نفر می‌انجامد. اما قوای دولتی برای دستیابی به قلعه کوتی می‌بایست از وایکان تله می‌گذشتند که گذر از آن تقریباً غیرممکن بود. مسیر وایکان تله آنچنان خطرناک است که حتی دو راس قاطر خالی از بار نیز نمی‌توانند در برخی از قسمت‌های آن، از کنار همدیگر بگذرند.