تفسیر ابن ابی الثلج

[ویکی فقه] تفسیر ابن ابی الثلج از ابوبکر محمد (۲۳۸ - ۳۲۵ ق) فرزند احمد بن کاتب بغدادی معروف به ابن ابی الثلج از مفسران امامیه و اکابر محدثین است.
تـفسیر مورد بحث به شیوه روایات از ائمه اطهار (علیهم السّلام) نقل شده است و ابن ندیم در الفهرست آن را ضبط کرده است.و نـیـز دو تفسیر دیگر از ابن الثلج ذکر کرده اند یکی تفسیر اسماء امیرالمؤمنین (علیه السّلام) فی کتاب اللّه عزوجل و دیگری تفسیر ما نزل من القرآن فی امیرالمؤمنین که هر دو به شیوه روائی و مورد تذکر سید علی بن طاووس در الیقین و دیگر محدثین می باشند و فعلا وجود ندارند.

💡 این رویکردِ تفسیرِ قرآن مبتنی بر اسبابِ نزول، در تفسیر ابن کثیر (درگذشته ۷۷۴ ق) نقش مهم‌تری می‌گیرد. در حال حاضر، مفسرانِ سنتیِ مسلمان، خوانش و فهمِ متن قرآن بر اساس همین سنتی که چند قرن پس از درگذشت محمد شکل‌گرفته، یعنی سنتِ متاخرِ «نسخ» و «اسبابِ نزول» صورت می‌گیرد، اگرچه تفسیرها و پاسخ‌ها گاهی بسیار متفاوت از یکدیگر باشند. دانشی دینی به نام تاریخ قرآن نیز، حول همین مباحث و برای دفاع از آنچه که به نظرِ خودشان حقانیتِ قرآن است، توسط مؤمنان شکل‌گرفته‌است..

💡 این رویکردِ تفسیرِ قرآن مبتنی بر اسبابِ نزول، در تفسیر ابن کثیر (درگذشته ۷۷۴ ق) نقش مهم‌تری می‌گیرد. این تلاش برای نظم‌مند کردن متنِ قرآن بر اساسِ تاریخی‌سازیِ مبتنی بر زندگی محمد به موضوعِ بحث در میان مفسران تبدیل می‌شود و تفاسیر مختلفی، گاهی بسیار متفاوت، انتشار پیدا می‌کند و سوره‌ها به سرعت به مکی و مدنی تقسیم شدند، بدون آنکه در برخی از موارد توضیح داده شود که دقیقا تمایز بین آنها معرفی شود..