روفس
روفُس اِفِسی، طبیب و گیاهشناس نامآور یونانی، در سدهٔ نخست میلادی میزیست. او که زادگاهش شهر افسس بود، پیش از جالینوس میزیست و در میان دانشمندانِ مدرسهٔ روفُسیان از جایگاه ممتازی برخوردار است. ابنالندیم در الفهرست، وی را طبیبی یونانی و صاحب تألیفات پرشمار دانسته که آثارش در زمینههای گوناگون پزشکی، از جمله کالبدشناسی، داروشناسی و درمان بیماریها، تا سدهها مورد توجه دانشمندان اسلامی همچون ابنبیطار قرار گرفت.
آثار او طیف وسیعی از موضوعات پزشکی را در بر میگیرد. برخی از مهمترین تألیفات وی عبارتاند از: «کتاب تسمیة اعضاء الانسان»، «کتاب الیرقان و المرار»، «کتاب تدبیر من لایحضره طبیب»، «کتاب استعمال الشراب»، «کتاب تدبیر الشیخوخَة»، «کتاب ذات الجَنب و ذات الرئة»، «کتاب الطب»، «کتاب الفَرق» و «کتاب الحقن». این آثار نشاندهندهٔ دامنهٔ وسیع دانش و تخصص روفس در حوزههایی چون تشخیص بیماریها، داروشناسی، بهداشت مسافر، سالمندی و حتی جراحی است.
اهمیت روفس در تاریخ پزشکی، هم در جهان یونانیرومی و هم در تمدن اسلامی، چشمگیر است. دانشمندان اسلامی، بهویژه در سدههای میانی، آثار او را به دقت مطالعه و از آنها نقلقول کردند. ابنبیطار در کتاب «مفردات الادویة» بارها به نظرات روفس در باب خواص گیاهان و داروها استناد نموده است. این انتقال دانش، نقش بسزایی در غنای پزشکی اسلامی ایفا کرد و نام روفس اِفِسی را بهعنوان یکی از چهرههای اثرگذار در تاریخ علم پزشکی جاودان ساخت.
لغت نامه دهخدا
روفس. [ ف ُ ] ( اِخ ) نام حکیمی است یونانی. ( برهان ) ( از آنندراج ). طبیب یا گیاه شناس که ابن البیطار در مفردات فراوان از او نقل آورد از جمله در شرح کلمه رمان و خبز و حاشا. او راست: کتاب التدبیر. ( یادداشت مؤلف ). ابن ندیم آرد: روفس طبیبی یونانی از مردم شهر افسس و او پیش از جالینوس بوده و در روفسیان او بر همه افضل است. و او راست: کتاب تسمیة اعضاء الانسان. کتاب فی العلة التی یعرض معها الفزع من الماء. کتاب الیرقان و المرار. کتاب الامراض التی تعرض فی المفاصل. کتاب تنقیص اللحم. کتاب تدبیر من لایحضره طبیب. کتاب الذبحة. کتاب طب بقراط. کتاب استعمال الشراب. کتاب علاج اللواتی لایحبان. کتاب فی وصایا حفظ الصحة. کتاب الصرع. کتاب التریاق. کتاب الحمی الربع. کتاب المرةالسوداء. کتاب ذات الجنب و ذات الرئة. کتاب التدبیر. کتاب الباه. کتاب الطب. کتاب فی اعمال التی تعمل فی البیمارستانات. کتاب البن. کتاب الفرق. کتاب فی الابکار. کتاب فی التین. کتاب فی تدبیر المسافر. کتاب فی البخر. کتاب فی القی ٔ. کتاب الادویة القاتله. کتاب علل الکلی و المثانة. کتاب هل کثرة شرب الدواء فی الولاء نافعة. کتاب فی الاورام الصبلة. کتاب فی الذکر. کتاب فی علة دیونوس و هو القیح. کتاب الجراحات. کتاب تدبیر الشیخوخة. کتاب وصایا الاطباء. کتاب الحقن. کتاب الولادة.کتاب الخلع. کتاب اقتباس الطمث. کتاب الامراض المزمنه علی رای بقراط. کتاب فی مراتب الادویة. ( الفهرست ابن الندیم ). و رجوع به فهرست علوم عقلی در تمدن اسلامی و قاموس الاعلام ترکی ج 3 و حاشیه برهان چ معین شود.
فرهنگ فارسی
نام حکیمی است یونانی.