باغشاه تهران از بناهای تاریخی دورۀ ناصرالدینشاه قاجار است که پیشینهای نظامی و سیاسی دارد. این مکان در آغاز، میدانی برای مسابقات اسبدوانی بود که به دستور فتحعلیشاه در حومۀ غربی تهران ساخته شد و دارای یک عمارت دوطبقه بود. در سال ۱۲۹۹ق، ناصرالدینشاه دستور احداث باغی بزرگ در این محل را داد که طرحی چهارخیابانه داشت؛ هر خیابان از مرکز باغ تا دیوارهای آن امتداد یافته و دری جداگانه داشت. در کنار هر خیابان، نهری سنگی با کف کاشیهای لاجوردی و ردیفی از درختان چنار قرار داشت. در قلب باغ، استخری با هشتاد فواره ساخته شده بود که در وسط آن جزیرهای پُرگل قرار داشت و مجسمۀ مفرغی ناصرالدینشاه سوار بر اسب در آن نصب شده بود. از دیگر سازههای مهم باغ میتوان به دو عمارت کالسکهایشکل، برج منظر با چشماندازی به سراسر جلگۀ تهران، عمارت خورشید، کبوترخانه و یک باغوحش کوچک اشاره کرد.
این باغ در تاریخ معاصر ایران، بهویژه در دورۀ مشروطیت، جایگاهی ویژه و نمادین یافت. در جریان استبداد صغیر، محمدعلیشاه در ۴ جمادیالاول ۱۳۲۶ق، باغشاه را به مدت یک سال مقر فرماندهی و ستاد عملیات خود قرار داد. پس از به توپ بستن مجلس شورای ملی، بسیاری از مشروطهخواهان در این مکان زندانی شدند و شمار زیادی از آنان، از جمله جهانگیرخان صوراسرافیل، ملکالمتکلمین و قاضی قزوینی، در همان باغ اعدام شدند. همچنین پس از فتح تهران توسط مجاهدین مشروطه در ۱۳۲۷ق، مفاخرالملک (حاکم تهران) در این محل اعدام و سیدعبدالله بهبهانی از رهبران مشروطه زندانی گردید.
پس از دورۀ قاجار، باغشاه رفتهرفته اعتبار و رونق پیشین خود را از دست داد. در دوران مأموریت مورگان شوستر در ایران (۱۳۲۹ق)، این مکان به ژاندارمری خزانه تبدیل شد و پس از تأسیس ژاندارمری دولتی، ابتدا مدرسۀ صاحبمنصبان جزء و سپس پادگان نظامی گردید. پس از کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ خورشیدی و تشکیل قشون متحدالشکل، باغ به ارتش واگذار شد و با نام پادگان باغشاه شناخته میشد. بخشی از این پادگان تا اواخر دورۀ پهلوی همچنان محل نگهداری زندانیان سیاسی بود. در سال ۱۳۱۲ خورشیدی، در ضلع شمال غربی آن، دانشگاه جنگ ساخته شد. امروزه این محوطه با نامهای «دانشکدۀ فرماندهی و ستاد ارتش» و «پادگان حر» شناخته میشود و یادآور رویدادهای مهم تاریخ معاصر ایران است.
