لغت نامه دهخدا
( برآورده ) برآورده. [ ب َ وَ دَ / دِ ] ( ن مف مرکب ) صنیع. مصنوع. ساخته. ساخته شده: این از برآوردگان فلان است از ساخته ها و از صنایع اوست. ( یادداشت بخط مؤلف ). صنیع؛ کار ساخته و برآورده. ( منتهی الارب ):
تهمتن یکی خانه از خاره سنگ
برآورده دید اندر آن جای تنگ.فردوسی.دین سرایی است برآورده پیغمبر
تا همه خلق بدو در به قرار آید.ناصرخسرو. || مسدود شده:
ز دیده بر دلم آمد ز دل بدر نرود
که شد بخون دل آن رهگذر برآورده.صائب. || بر برده. بالا برده. بلند کرده. رفیع. مرفوع: عزیز را میدانی بود سه میل راه و دوصد گز پهنای وی پنجاه گز برآورده از چوب صندل و آبنوس. ( قصص الانبیاء ).
- برآورده چرخ؛ چرخ مرفوع، چرخ رفیع و بلند:
در هیزم و گندم و گوسپند
ببست این برآورده چرخ بلند.فردوسی.الا ای برآورده چرخ بلند
چه داری به پیری مرا مستمند.فردوسی.- برآورده دست؛ دست برداشته. دست به مقابل صورت بالا آورده برای دعا:
مگر هفتصد مرد آتش پرست
همه پیش آذر برآورده دست.فردوسی.- برآورده سر؛ رفعت و قدر و بلندمقامی یافته و سرافراز:
که ارجاسب را بود مهتر پسر
بخورشید تابان برآورده سر.فردوسی. || مستجاب.روا. پذیرفته. مقضی. مقضیة. درگیر شده. مقبول. قبول شده. || شخصی که امرا و سلاطین او را بلندمرتبه گردانیده باشند. ( برهان ). برکشیده:
آنرا که برآورده تو بود برآورد
و ز جمله یاران دگر کرد مقدم.فرخی. || پرورده:
وزو مایه گوهر آمد چهار
برآورده بی رنج و بی روزگار.فردوسی. || پرورش یافته. تربیت شده. بارآورده.مربی. کسی که پادشاهان او را تربیت کرده و پرورده وبزرگ کرده باشند. ( انجمن آرای ناصری ):
چه بادافره است این برآورده را
چه سازیم درمان خودکرده را.فردوسی.تو این بنده مرغ پرورده را
بخواری و زاری برآورده را.فردوسی. || بچیزی عادت نموده. || از هم جدا ساخته. ( برهان ). حنطة صوله ومصوّلة؛ گندم برآورده و پاکیزه. || در برگرفته. ( برهان ) ( منتهی الارب ). || تقلید کرده، چه برآوردن بمعنی تقلید کردن هم آمده است. ( از برهان ). || ( اِ ) دیوار عمارت. ( برهان ). || قلعه و حصار. ( برهان ) ( شرفنامه منیری ) ( آنندراج ) ( انجمن آرا ). بنا و اساس. ( برهان ). بنای بلند و حصار و عمارت عالی. بنای بلند. ( آنندراج ):
