فناوری کمک باروری

[علوم سلامت] ← فنّاوری کمک زادآوری

فناوری کمک باروری ( اختصاری  فکبا ) یا فناوری کمک زادآوری ( اختصاری  فکزا ) یا اَی آرتی ( مخفف انگلیسی: ART ) فناوری مورد استفاده برای رسیدن به بارداری در روش هایی از قبیل تجویز داروی باروری، تلقیح مصنوعی ( درون کاشت مصنوعی )، لقاح آزمایشگاهی ( لقاح مصنوعی ) و رحم جایگزین ( رحم اجاره ای ) است. این فناوری تولید مثل در درجه اول برای درمان ناباروری استفاده می شود، و همچنین درمانی برای باروری شناخته شده است. به طور عمده به حوزهٔ غده های تولید مثل و ناباروری متعلق است و ممکن است شامل تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم و حفظ انجمادی ( سرماداری ) شود. برخی از اشکال فکزا نیز با توجه به دلایل ژنتیکی برای زوج های باور استفاده می شود ( تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی ). فکزا همچنین برای زوج هایی که ناسازگار برای بیماری های مسری خاص نظیر ایدز هستند با کاهش خطر ابتلا به عفونت در هنگام بارداری مورد استفاده قرار می گیرد.
با ART، روند مقاربت جنسی ( آمیزش جنسی ) با تلقیح مصنوعی ( درون کاشت مصنوعی ) یا لقاح تخمک ( اووسیت ) در محیط آزمایشگاهی ( به عنوان مثال لقاح آزمایشگاهی ) کنار گذاشته می شود. مراکز کنترل و پیشگیری بیماری ( CDC ) - که نتیجه نرخ موفقیت کلینیکی باروری و قانون صدور گواهینامه در انتشار نرخ های سالیانه موفقیت ART در کلینیک های باروری ایالت متحده را از سال ۱۹۹۲ لازم می داند - تعریفی از ART می دهد که شامل "تمام درمان های باروری در هر دو ی تخمک و اسپرم گرفته شده است. به طور کلی، روش های ART شامل جراحی و برداشتن تخمک ها از تخمدان یک زن، ترکیب آن ها با اسپرم در آزمایشگاه، و بازگشت آنها را به بدن زن یا اهدای آن ها به زن دیگری است. " طبق نظرART, CDC فقط درمان هایی که در آن تنها اسپرم ها به کار گرفته ( به عنوان مثال، تلقیح داخل رحمی یا مصنوعی ) یا روشی که در آن یک تنها یک زن دارو می گیرد تا تولید تخمک بدون هدف بازیابی آن تحریک شود را شامل نمی شود. "
روش های عمده در تجویز داروی باروری ( fertility medication )، نظیر تکنیک های ART که با استفاده از مداخلات قابل توجه بیشتر و مؤثر است، در لقاح آزمایشگاهی ( IVF ) و گسترش آن ( به عنوان مثال OCR, AZH, ICSI, ZIFT ) شایع ترین هستند. با این حال، دیگر روش های ART نیز هستند که لزوماً بستگی به IVF ندارند ( به عنوان مثال PGD, GIFT, SSR ).
اغلب داروهای باروری عواملی هستند که باعث تحریک تکوین فولیکول ها در تخمدان می شوند. نمونه آن ها گنادوتروپینها و هورمون آزادکننده گنادوتروپین هستند.

💡 در مارس ۲۰۲۳، قانونگذاران جمهوری‌خواه لایحه ای را با عنوان قانون حفاظت برابر قبل از تولد کارولینای جنوبی در سال ۲۰۲۳ پیشنهاد کردند که تخمک‌های بارور شده را به عنوان انسان تعریف می‌کند. بارزترین پیامد قانونی چنین تغییری این است که کسانی که سقط جنین انجام می‌دهند ممکن است مشمول مجازات اعدام شوند. این لایحه برای زنان باردار که به دلیل تجاوز جنسی، محارم یا سلامت ضعیف جنین به دنبال سقط جنین هستند، استثنایی ندارد. چنین لایحه ای همچنین موانع قانونی جدیدی را برای کسانی که به دنبال بچه دار شدن از طریق فناوری کمک باروری هستند ایجاد می‌کند.

💡 بارداری یا حاملگی (به انگلیسی: Pregnancy)، زمانی است که طی آن یک یا چند فرزند در رحم[پ ۱] زن رشد (آبستنی) می‌کنند. چندقلوزایی شامل بیش از یک فرزند به عنوان مثال فرزندان دوقلو می‌شود. بارداری معمولاً از طریق آمیزش جنسی اتفاق می‌افتد اما می‌تواند از طریق روش‌های فناوری کمک باروری نیز رخ دهد. بارداری ممکن است به تولد زنده و زایمان طبیعی، سقط خود به خودی، سقط جنین خودخواسته یا مرده زایی ختم شود. زایمان معمولاً حدود ۴۰ هفته پس از شروع آخرین دوره قاعدگی (LMP) اتفاق می‌افتد که کمی بیش از ۹ ماه است (سن آبستنی[پ ۲]). در صورت استفاده از سن لقاح، طول آن به حدود ۳۸ هفته می‌رسد. رویان اصطلاحی است که برای فرزندان در حال رشد در طول هشت هفته اول پس از لقاح (یعنی ده هفته سن آبستنی) استفاده می‌شود و پس از آن، تا زمان تولد فرزند از واژه جنین[پ ۳] استفاده می‌شود. علائم و نشانه‌های زودهنگام بارداری ممکن است شامل عدم خون‌ریزی در قاعدگی، سینه‌های حساس، تهوع حاملگی (تهوع و استفراغ)، گرسنگی و تکّرر در ادرار کردن باشد. بارداری ممکن است با کمک آزمایش بارداری تأیید شود. برای جلوگیری از بارداری از روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده می‌شود.