جامع مشهد

جامع مشهد. [ م ِ ع ِ م َ هََ ] ( اِخ ) مسجد گوهرشاد که صحن جنوبی مرقد مطهر حضرت رضوی ( ع ) محسوب میشود. بانی آن گوهرشادآغا،زن شاهرخ پسر امیر تیمور است. این مسجد یکی از ابنیه بسیار عالی است که کاشیهای معرق و غیر معرق آن باچینیهای بسیار ممتاز برابری میکند. چهار در دارد:
دری به بازار بزرگ و دری به محوطه پائین پا که مقبره شیخ بهائی است و در سوم به سمت خانه حاج میرزا موسی خان و در چهارم به معبر عام باز میشود. این جامع دارای ایوانهایی است بدینقرار:
1- ایوان مقصوره با گنبدی بسیار عالی و دو گلدسته بلند کاشی که ارتفاع آن بیست و پنج ذرع و نیم و دهنه آن دوازده ذرع و طول آن سی و چهار ذرع و ارتفاع گنبد چهل و یک ذرع و قطر پیهای آن پنج ذرع و ارتفاع گلدسته چهل و یک ذرع است. این ایوان در سال 820 هَ.ق. ساخته شده است. 2- ایوان دارالسعاده که سمت مرقد واقع شده و به مرقد منوره راه دارد. 3- ایوان غربی، شبستانهای بزرگی اطراف صحن است و مسجد پیره زن در وسط صحن قرار دارد. ( از مرآت البلدان ج 4 ص 121 ). مسجد پیره زن را اخیراً خراب کرده و جای آن حوضی در وسط صحن بنا کرده اند. مؤلف مرآت البلدان آرد: جامع دیگری در مشهد بنام مسجد شاه وجود دارد که از بناهای ازبکیه است و فعلاً جزدو منار و یک گنبد که قریب الانهدام است چیزی از آن باقی نمانده است. ( از مرآت البلدان ج 4 ص 121 ).

جامع+مشهد
مسجد گوهرشاد که صحن جنوبی مرقد مطهر حضرت رضوی محسوب می‌شود. بانی آن گوهرشادآغا، زن شاهرخ پسر امیر تیمور است.

💡 از آثار و بناهای خیریه‌ای که توسط گوهرشاد خاتون بنا شد، مسجد جامع، مدرسه و خانقاه شهر هرات افغانستان و مسجد جامع مشهد در ایران بیش از همه اهمیت دارند که در هر دو شهر به نام «مسجد گوهرشاد» موسوم و مشهور می‌باشند و از شاهکارهای هنر معماری و کاشی کاری قرن نهم هجری به‌شمار می‌روند. همچنین او آثار ارزنده‌ای در حرم امام رضا و اطراف آن پدیدآورد، از جمله دو رواق «دارالحفاظ» و «دارالسیاده» را بنا کرد. معمار این دو رواق و دو مسجد در هرات و مشهد، قوام‌الدین شیرازی بود.

💡 حرم امام رضا مجموعه‌ای است با کانونِ آرامگاهِ علی بن موسی الرضا که دیگر مسجدها، آرامگاه‌ها، رواق‌ها، صحن‌ها، کتابخانه‌ها و موزه‌ها را دربر می‌گیرد. نقطه مرکزی حرم که محل دفن علی بن موسی الرضاست، به روضه منوره مشهور است و فضایی چهارگوش با طول و عرض تقریبی ۱۰ متر است. در گرداگرد این فضا، رواق‌ها، مساجد و صحن‌هایی هستند که هر کدام مربوط به دوره تاریخی مشخصی هستند. قدیمی‌ترین و نزدیکترین بنای متصل به روضه منوره، مسجد بالاسر است. مسجد گوهرشاد که اولین مسجد جامع مشهد نیز بود در فضای حرم قرار گرفته‌است. در فضای روضه منوره، یک ضریح موجود است که از جنس نقره و طلا است. وجود ایوان‌ها، رواق‌ها و مدرسه‌ها در گرداگرد حرم، به وسعت این حرم افزوده‌است. هم‌اکنون ۲۱ رواق، چهار ایوان، چهار مدرسه، دو سقاخانه، ۹ صحن و شش بست در حرم گزارش شده‌است. علاوه بر موارد یادشده، مقبره‌های بسیاری نیز در حرم وجود دارند.