علیقلی خان

علیقلی خان. [ ع َ ق ُ ] ( اِخ ) ( حاج... )ملقب به سردار اسعد. او فرزند سوم حسینقلی خان ایلخانی بختیاری بود. وی یکی از سران جنبش آزادی خواهی و انقلاب در زمان مشروطیت به شمار می رفت. پدرش در شعبان 1299 هَ. ق. بدست مسعودمیرزا ظل السلطان کشته شد و او پس از مرگ پدر چند سال در زندان به سر برد. پس از رهایی از زندان به تهران آمد و با امین السلطان بستگی پیدا کرد. هنگامی که ناصرالدین شاه به قتل رسید وی در تهران بود و با پنجاه سوار بختیاری و اولاد کرم خان فقط مراقب حفظ جان اتابک بود که پس از درگذشت شاه، در عمارت گلستان به امر مملکت داری پرداخته بود. در سال 1326 هَ. ق. وی در پاریس می زیست و به یاری عده ای از ایرانیان آنجا اردویی تدارک دید و از راه دریا به ایران بازگشت و در جمادی ثانی 1327 هَ. ق. وارد تهران شد. وی در کابینه محمدولی خان سپهدار اعظم، وزیر داخله ( کشور ) بود. سردار اسعد در چند سال پایان عمر از بینایی محروم و فلج گردید و در نیمه دوم محرم سال 1336 هَ. ق. درگذشت. او علاوه بر شجاعت، قلمی رسا داشت و آثار فراوانی از خود به جای گذاشت که از آن جمله است «تاریخ بختیاری ». ( از متن و حواشی کتاب انقلاب ایران، تألیف ادوارد براون، ترجمه احمد پژوه ).
علیقلی خان. [ ع َ ق ُ ] ( اِخ ) ابن شاه وردی خان، والی لر کوچک. وی تا آخر عمر به صورت تبعید در خراسان می زیست و برخی اشعار او را نصرآبادی نقل کرده است. ( از الذریعه ج 9 ص 761 ازتذکره نصرآبادی فصل دوم ص 32 و روز روشن ص 471 ).

ابن شاه وردی خان والی لر کوچک وی تا آخر عمر بصورت تبعید در خراسان میزیست و برخی اشعار او را نصر آبادی نقل کرده است، ( ملقب به ) شیر ایران سردار معروف ایرانی در دوره شاه سلیمان صفوی ( اواخر قر. ۱۱ ه. ).

💡 او پس از پایان مراسم، ایلخانی و دو پسرش؛ اسفندیار خان و علی‌قلی‌خان را برای گفتگو به دارالحکومه برد. پس از جداکردن او از پسرانش و زندانی کردن آنان، دستور قتل ایلخانی را صادر نمود، که بنا به اظهارات علیقلی خان سردار اسعد، وی توسط یک قهوه آمیخته به زهر مسموم شد، سپس روانه زندان گردید، که پس از ۲ روز در زندان درگذشت.

💡 احمد میرفندرسکی (زاده ۱۸ اردیبهشت ۱۲۹۷ در تهران – درگذشته ۱۵ اردیبهشت ۱۳۸۳ در پاریس) آخرین وزیر امور خارجه ایران در دوران محمدرضا پهلوی بود. پدر او از صاحب منصبان وزارت خارجه در اواخر دوران قاجار و مادر او دختر علیقلی خان مشاورالممالک انصاری (وزیر امور خارجه و سفیر ایران در روسیه) بود.

💡 برادر او علیقلی خان سردار اسعد نیز که تا آن زمان در فرانسه مشغول تحصیل بود، در پاریس با تعدادی از مشروطه‌خواهان ارتباط تنگاتنگی داشت و خود نیز از مشروطه‌خواهان بود، پس از سفر به لندن و مشورت با وزارت خارجه انگلستان به اصفهان آمد.

💡 جعفرقلی‌خان در سال ۱۳۲۳ ه‍.ق ملقب به سردار بهادر شد. پس از فتح اصفهان به وسیله صمصام السلطنه؛ عموی جعفرقلی‌خان، ۷۰۰ سوار بختیاری به سمت تهران روانه شدند. جعفرقلی‌خان از جمله کسانی بود، که در حمله سواران بختیاری به سمت تهران در سال ۱۳۲۷ ه‍. ق، فرماندهی اردوی چهارم بختیاری را به عهده داشت. فرماندهی کل سواران بختیاری نیز برعهده علیقلی خان سردار اسعد؛ پدر جعفرقلی‌خان بود.

💡 سردار اسعد که نمی‌خواست میان وی و عموزاده‌ها نزاعی دربگیرد، چندین نامه برای امیر مفخم و نصیرخان نوشت، که سرانجام با هماهنگی که بین علیقلی خان سردار اسعد و نصیرخان، از طریق غلامحسین خان سالار محتشم (برادر دیگر نصیر خان) انجام شد، با عبور از راه انحرافی، مشروطه خواهان قشون دولتی را دور زدند و بدون درگیری از قم عبور نمودند.

💡 علیقلی خان سردار اسعد فاتح تهران و دولت مشروطه خواهان از خوانین بزرگ بختیاری که خود زمانی ایلخان هم بوده در این باره بیان داشته: حدود بختیاری از طرف شمال اصفهان و لرستان، از طرف مشرق به جبال کوه‌کیلویه (کهگیلویه)، از طرف مغرب به خوزستان و از طرف جنوب به بهبهان و ممسنی منتهی می‌شود.