گروه ترک کننده

{leaving group} [شیمی] گروهی باردار یا بدون بار که در حین واکنش جانشینی مولکول اصلی را ترک می کند

گروه ترک کننده ( به انگلیسی: Leaving group ) یک پارهٔ مولکولی است که به همراه یک جفت الکترون در شکسته شدن ناهمگن پیوند شیمیایی از یک مولکول بزرگتر جدا می شود. به عبارت ساده تر، گروه ترک کننده، بخشی از مولکول است که در یک واکنش شیمیایی از آن جدا می گردد.
گروه ترک کننده ممکن است یک آنیون یا خنثی باشد. نامدارترین گروه های ترک کنندهٔ خنثی، آب و آمونیاک هستند و شناخته شده ترین گروه های آنیونی ترک کننده، هالیدها ( - Cl - , Br - , I ) و سولفونات استرها مانند تیسول می باشند.
توانایی ترک کنندگی به میزان تمایل گروه ترک کننده برای کنده شدن از مولکول مادر گفته می شود. این توانایی در نظریه حالت گذار، وابسته به انرژی آزاد گیبس دانسته شده است. بر مبنای نظریه پیوند ظرفیت، ترک کنندگی می تواند با الکترونگاتیوی رابطه ای معکوس داشته باشد. البته قطعیت این نظریه رد شده است.
سرعت ترک کنندگی تابعی از توانایی ترک کنندگی است. هرچه توانایی ترک کنندگی بیشتر باشد، در شرایط یکسان، سرعت ترک کنندگی نیز بالاتر است.

💡 در طی دو مرحلهٔ اول آلفا-برمواستوفنون با مولکول‌های آنیلین واکنش می‌دهد و منجر به تولید حدواسط ۴ می‌شود. آنیلین باردار، عملاً یک گروه ترک کنندهٔ مناسب محسوب می‌شود به طوری که با خروج آن طی یک واکنش حلقه‌زایی درون مولکولی حدواسط ۵ حاصل می‌شود. حدواسط اخیر نیز به سرعت با توتومری به تصویر کشیده شده به موکول نهایی آروماتیک ایندول تبدیل می‌شود.

💡 از خاستگاه قومی اصالو یا اصانلو و زمان آمدن این گروه ترک به ایران اطلاعی در دست نیست.

💡 توانایی ترک‌کنندگی به میزان تمایل گروه ترک‌کننده برای کنده‌شدن از مولکول مادر گفته می‌شود. این توانایی در نظریه حالت گذار، وابسته به انرژی آزاد گیبس دانسته شده‌است. بر مبنای نظریه پیوند ظرفیت، ترک‌کنندگی می‌تواند با الکترونگاتیوی رابطه‌ای معکوس داشته باشد. البته قطعیت این نظریه رد شده‌است.

💡 در قرن یازدهم با پیروزی تُرک‌ها، موج وسیعی از ترکان اوغوز ابتدا خراسان، سپس تمام ایران و سرانجام آناتولی را دربرگرفت که پایگاه فتوحات بعدی آنها شد. اوغوزها همیشه مهم‌ترین و پرجمعیت‌ترین گروه ترک‌ها بوده‌اند و در ایران بسیاری از سایر ترک‌ها و ایرانیان را با خود همگون ساخته‌اند.

💡 زبان رسمی کشور، آذربایجانی است ولی زبان‌های روسی، لزگی، تالشی، تاتی، کردی و آواری نیز صحبت می‌شود. آذربایجانی از نظر تقسیمات زبانی، جزئی از دسته ترکی جنوب باختری یا ترکی اوغوز می‌باشد. زبان آذربایجانی، ترکی استانبولی و ترکمنی در گروه ترکی جنوب باختری (اوغوز) قرار می‌گیرند.