دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] فصل جنس، یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای کلّیِ ذاتیِ مختصّ به جنس یک ماهیت است.
کلیات خمس، گاهی بعضی به بعضی دیگر اضافه شده و ترکیبی ثانوی به وجود می آورند، مثل: "جنسِ عَرَض" و "عَرَضِ جنس" و "جنسِ جنس". "فصل جنس" یکی از این موارد است که عنوان برای "کلّیِ ذاتیِ مختصّ به جنس یک ماهیت" است. فصل وقتی به سایر کلیات خمس اضافه گردد عناوین "فصل فصل" (کلّیِ ذاتیِ مختصّ به فصل یک ماهیت)، "فصل نوع" (کلّیِ ذاتیِ مختصّ به نوع یک ماهیت)، "فصل خاصه" (کلّیِ ذاتیِ مختصّ به خاصه یک ماهیت)، "فصل عرض عام" (کلّیِ ذاتیِ مختصّ به عَرَض عام یک ماهیت) پدید می آید. همین اقسام می تواند در اضافه شدن هر یک از سایر کلیات خمس به یکدیگر پدید آید. ۱. جنس فصل: "مُدرِک" برای ناطق (که فصل است)؛۲. فصل فصل: "ممیّز" برای ناطق؛۳. فصلِ نوع: ناطق برای انسان و صاهل برای فرس؛۴. فصل جنس: "حسّاسِ متحرّک بالاراده" برای حیوان (که جنس انسان است)؛۵. جنس عَرَض: "ملوّن" برای اسود و ابیض (که عَرَض انسان هستند)؛۶. جنس خاصه: "متعجّب بالفعل" برای ضاحک بالفعل.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است: • ابن سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (منطق).• ابوالبرکات ابن ملکا، هبه الله بن علی، الکتاب المعتبر فی الحکمة.• خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس.
۱. ↑ خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۳۲.
...