در قرآن کریم، عجله به عنوان اقدام پیشازموعد و پیشدستی در انجام کاری پیش از فراهمآمدن زمینهها و مقدمات ضروری آن تعریف شده است. از منظر آموزههای قرآنی، هر اقدام اساسی نیازمند بسترسازی و تمهید مقدمات است؛ به گونهای که اگر این پیشنیازها مهیا نگردد، عمل به ثمر نخواهد نشست و اگر این زمینهها فراهم آید اما اقدام شایسته و بهموقع صورت نپذیرد و فرصتهای پیشآمده از دست برود، باز هم تلاش به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. بنابراین، خردمندان، دوراندیشان و مدیران بصیر کسانی هستند که با صبر و حوصله، منتظر تکمیل مقدمات میمانند و آنگاه بیدرنگ و با قاطعیت، اقدام لازم را به عمل میآورند و تا حصول نتیجه نهایی، از پای نمینشینند.
بر همین اساس، عجله و شتابزدگی به معنان اقدام نابهنگام و نسنجیده، از جمله صفات ناپسند و رذایل اخلاقی شمرده شده و در مقابل، صبر و بردباری به عنوان فضیلتی ارزشمند مورد تأکید قرار گرفته است. قرآن کریم با تبیین زیانهای ویرانگر شتابزدگیهای بیمورد که چهبسا آسیبهای جبرانناپذیری بر پیکره فرد و جامعه وارد میآورد، همگان را به خویشتنداری و استقامت دعوت مینماید. با مرور سرگذشت پیامبران و بزرگان در آیات قرآن، نتایج زیانبار عجله و پیامدهای سازنده صبر و استقامت به روشنی نمایان میشود.
قرآن مجید به عنوان برنامه جامع زندگی بشر، با ارائه چارچوبی متعادل، بر ضرورت پرهیز از شتابزدگی و رعایت اعتدال در رفتار تأکید میورزد. از این رو، توصیه به صبر و پایمردی نه به معنای سکون و انفعال، که به معنای تدبیر، آمادگی و اقدام بههنگام پس از فراهمآمدن شرایط لازم است. این آموزه حیاتی، کلید موفقیت در عرصههای فردی و اجتماعی و ضامن دستیابی به اهداف متعالی در پرتو نور هدایت قرآنی است.