لغت نامه دهخدا
خاصه مطلقه. [ خاص ْ ص َ / ص ِ ی ِ م ُ ل َ ق َ / ق ِ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) یکی از کلیات خمس در منطق است. رجوع به ذیل کلمه خاصه شود.
خاصه مطلقه
فرهنگ فارسی
یکی از کلیات خمس در منطق است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] خاصه مطلقه یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای خاصه غیر عارض بر ماهیتی جز ماهیت معروضش است.
خاصه به اعتبار مقایسه و عدم آن (نسبیت و اطلاق) بر دو قسم است: خاصه مطلقه و خاصه نسبیه یا اضافیه.
توضیح اصطلاح
۱. خاصه مطلقه عبارت است از: هر عرضی خاص که به طور اطلاق از مختصات ماهیتی خاص باشد به این معنا که بر هیچ ماهیت دیگری عارض نباشد؛ مانند کاتب و ضاحک برای انسان. ۲. خاصه نسبیه یا اضافیه عبارت است از: هر عرضی خاص که در مقایسه با بعضی از ماهیات، از مختصات موضوع مفروض باشد، هر چند در مقایسه با بعضی دیگر از ماهیات از مختصات موضوعش نباشد، بلکه بر آنها نیز عارض باشد. این خاصه را «خاصه اضافیه» یا «خاصه عرفیه اضافیه» نیز خوانند؛ مانند «دو پا بودن» برای انسان که نسبت به گاو، خر و اسب از مختصات انسان است، ولی نسبت به میمون و انواع طیور از مختصات آن نیست، بلکه از مشترکات است. خاصه ای که در منطق اعتبار دارد و از اقسام کلیات خمس محسوب می شود خاصه مطلقه است، نه اضافیه.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است: • شیرازی، قطب الدین، درة التاج (منطق).• فرصت شیرازی، میرزا محمد، اشکال المیزان.• مجتهد خراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد.• تفتازانی، عبدالله بن شهاب الدین، الحاشیة علی تهذیب المنطق.
جمله سازی با خاصه مطلقه
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 برهان ديگرى نيز از آيات اوليه سوره مباركه حمد استفاده مى شود كه حد وسط آنهارحمت مطلقه، رحمت خاصه و مالكيت مطلقه خداوند است و در تفسير آيات دوم و سوم همينسوره بيان خواهد شد.
💡 اين ولايت خاصه را ولايت محمديه نامند كه داراياطلاق و تقييد است يعنى گاهى مقيد بهاسمى از اسماء و حدى از حدود است و گاهى از حدود و قيود برهنه است كه جامع ظهور همهاسماء و صفات و واحد انحاء تجليات ذاتى است و گاهى ولايت مطلقه بر ولايت عامه وولايت مقيد محمديه بر ولايت خاصه اطلاق مى گردد.
💡 و از اين معنا روشن مى شود كه مراد از اين مغفرت كه در اينجا در خواست شده، غير مغفرتدر جمله: (غفرانك ربنا) است، مغفرت در آنجا مغفرت مطلقه درمقابل اجابت مطلقه است، كه بيانش گذشت، ولى اين مغفرت، مغفرت خاصه است، درمقابل گناه ناشى از فراموشى و خطا، پس سؤال مغفرت در آيه شريفه تكرار نشده است.