حمزة بن حبیب از برجستهترین قاریان قرآن و از امامان قرائت در شهر کوفه به شمار میرود و نام او در زمرهٔ قرّاء سبعه جای دارد. کنیهٔ وی «ابوعُماره» و لقب مشهورش «زیّات» است. این لقب به سبب پیشهٔ او به وی داده شد؛ زیرا به کار خرید و فروش روغن اشتغال داشت و روغن را از کوفه به شهر حلوان میبرد و در مقابل، پنیر و گردو به کوفه میآورد. به همین دلیل، شیوهٔ زندگی او به گونهای بود که یک سال در کوفه و سال دیگر در حلوان اقامت داشت.
حمزة بن حبیب در سال ۸۰ هجری قمری در شهر حلوان متولد شد. با توجه به این تاریخ تولد، احتمال داده میشود که وی برخی از صحابهٔ پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله را دیده باشد. از نظر نسب و اصالت، گفته شده است که ریشهای ایرانی داشته و چون مولای قبیلهٔ تَیمُاللّه بود، به «تَیمی» نیز شهرت یافته است. این ویژگیها، جایگاه تاریخی و اجتماعی او را در میان قاریان و عالمان عصر خود برجستهتر میسازد.
از نظر علمی و مذهبی، حمزة بن حبیب از اصحاب امام جعفر صادق علیهالسلام به شمار میرود. شیخ طوسی، فقیه و رجالی نامدار شیعه، نام او را در شمار یاران آن امام بزرگوار ذکر کرده است. این ارتباط علمی و معنوی با امام صادق علیهالسلام، افزون بر مهارت کمنظیر او در قرائت قرآن، بر اعتبار و منزلت علمی حمزة بن حبیب افزوده و او را به یکی از چهرههای ماندگار در تاریخ قرائت قرآن تبدیل کرده است.