جزیه در عثمانی

[ویکی فقه] مالیاتی که از اهل ذمه گرفته می شود جزیه نام دارد.
در دوره عثمانی تا قرن دهم، به جای جزیه واژه خراج به کار می رفت و بعدها واژه جزیه یا جزیه شرعی جایگزین آن شد. جزیه را برای تمایز آن از خراج زمین، گاه باش خراجی نیز گفته اند. تحصیلدارِ جزیه را نیز خراجی یا خراجّی و بعدها جزیه دار می گفتند. به دلیل تمایل خزانه به نگهداری درآمدهای حاصل از جزیه در سطحی بالا، گاه هرکس، مسلمان و غیرمسلمان، که یک باشتینه در اختیار داشت، بایست جزیه می پرداخت.
جزیه در مناطق مفتوحه
عثمانیان در مناطق مفتوحه خویش چون بالکان و مجارستان، مالیات سرانه ای را به مثابه جزیه پذیرفتند که پیش از فتح، هر خانواده به پادشاهان می پرداخت و مقدار آن یک فلوری (سکه طلا ) بود. در مجارستان به این نوع مالیات اسپنجه می گفتند.
دقت در اخذ و مصرف جزیه
جزیه نوعی مالیات دینی به شمار می رفت و ازاین رو در جمع آوری و هزینه کردن آن دقت فراوانی می شد. واگذاری درآمدهای حاصل از جزیه، که بندگان سلطان (قول ها) برای خزانه دولت جمع آوری می کردند، به صورت تیمار یا مقاطعه، به ندرت صورت می گرفت.
سرپرستی و اداره جزیه
...

💡 سقوط غیرمنتظره شاهنشاهی ساسانی در یک دوره پنج‌ساله به اتمام رسید و بیشتر قلمروهای آن ضمیمه خلافت اسلامی شدند، با این حال، بیشتر شهرهای ایرانی در برابر حملات مقاومت کردند. خلفای مسلمان مکرراً شورش‌ها در شهرهای همدان، اصفهان و ری را سرکوب می‌کردند. مردم ایران در ابتدا برای گرویدن به اسلام، به‌طور اندکی تحت فشار قرار داشتند، تحت لوای قانون ذمی در دولت اسلامی و پرداخت جزیه به دین خود باقی ماندند. جزیه در عمل جایگزین مالیات‌های سرانه‌ای شد که ساسانیان می‌گرفتند. به علاوه، «مالیات زمین» یا «خراگ» کهن ساسانیان (که در عربی به آن خَراج می‌گویند) هم اتخاذ شد. گفته می‌شود خلیفه عمر گهگاه هیئتی تشکیل می‌داد تا مالیات‌ها بررسی شوند، تا داوری کند که آیا آن‌ها از مبلغی که زمین می‌توانست بهره دهد بیشتر هستند یا نه. اما اعراب زمانی که به ایران حمله کردند تمام شهرهایی که مقاومت می‌کردند را غارت و قتل‌عام می‌کردند و دربارهٔ چگونگی گرویدن مردم ایران به اسلام اختلاف نظر وجود دارد اما بیشتر منابع حکایت از رفتارهای غیرانسانی برای گرویدن به اسلام را دارد