مجاهد بن جبر مکی، مشهور به ابوالحجاج مجاهد، فرزند جبر (یا جبیر) مکی مخزومی، یکی از چهرههای محوری در میان تابعین و از علمای بزرگ علوم قرآنی شیعه به شمار میآید. ایشان دانش عمیق خود در فنون و روشهای تفسیر قرآن کریم را مستقیماً از محضر ابن عباس (از بزرگان صحابه و شاگرد ویژه پیامبر اکرم (ص)) کسب نمود. ابن حجر عسقلانی در کتاب تهذیب التهذیب علاوه بر این ارتباط علمی، تصریح کرده است که مجاهد از شاگردان حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (علیهالسلام) نیز بوده است. شهرت تاریخی مجاهد به گونهای است که ابن عساکر در تاریخ دمشق و دیگر منابع ذکر کردهاند که او سی مرتبه کل قرآن کریم را بر ابن عباس عرضه کرد و تفسیر هر آیه را به صورت تفصیلی و جزء به جزء از او پرسید، که این نشاندهنده شدت و عمق اهتمام او به فهم کلام الهی است.
تبحر او در تفسیر سبب شد که مجاهد به سیر و سیاحت در بلاد اسلامی بپردازد و محضر علمی او به منبعی برای فضلا و دانشپژوهان در اکثر شهرها تبدیل شود. او نه تنها محافل علمی را در اقصی نقاط جهان اسلام گرم نگه میداشت، بلکه مدتی نیز در شهر کوفه به تدریس و نشر معارف تفسیری قرآن کریم مشغول بود. با وجود این جایگاه رفیع علمی، انتساب او به مکتب تشیع باعث گردید که در دوران حکومت بنی امیه همواره مورد کینه و بغض دستگاه حاکم قرار گیرد.
این بغض سیاسی، مجاهد را برای سالها راهی زندان کرد. او دوران حبس خود را تحت نظارت شدید حجاج بن یوسف ثقفی سپری نمود تا اینکه سرانجام با وفات حجاج در سال ۹۶ هجری قمری، از زندان آزاد شد و مجددتاً به نشر علوم قرآنی و تفسیر پرداخت. میراث او به عنوان یکی از پایههای تفسیر روایی و علمی که مستقیماً از مکتب اهل بیت (ع) و ابن عباس نشأت گرفته، تا به امروز در منابع اسلامی مورد توجه قرار دارد.