تعارض حقیقت و مجاز

«تعارض حقیقت و مجاز» به حالتی گفته می‌شود که در آن بین احتمال حمل یک لفظ بر معنای حقیقی یا معنای مجازی آن تردید وجود دارد. این اصطلاح به ویژه در علم زبان، بلاغت و فقه کاربرد دارد و برای تحلیل معانی و تفسیر متون استفاده می‌شود. مثالی از این حالت جمله «رایت اسدا» است؛ شنونده ممکن است تردید کند که آیا لفظ «اسد» به معنای حقیقی خود یعنی حیوان درنده است یا به معنای مجازی آن یعنی مرد شجاع. تعارض حقیقت و مجاز نشان‌دهنده پیچیدگی زبان و چندمعنایی برخی الفاظ است که فهم دقیق جمله را نیازمند تحلیل می‌کند. در این حالت، شارع یا قواعد فقهی برای رفع تردید دستور داده‌اند که معنای حقیقی بر معنای مجازی تقدم دارد. این تقدم به معنای اولویت دادن به برداشت مستقیم و واقعی لفظ نسبت به تفسیر مجازی و استعاری است.  کاربرد این اصل در متون دینی و حقوقی اهمیت دارد، زیرا در فهم صحیح احکام و تعالیم، تفسیر دقیق لفظ ضروری است.