ابن منده محمد بن اسحاق اصفهانی

[ویکی فقه] ابن منده ابوعبداللّه محمد بن اسحاق اصفهانی، از مشاهیر محدّثین و حنبلیان اصفهان در قرن چهارم هجری بوده است.
ابوعبداللّه محمّد بن اسحاق بن یحیی بن منده حافظ اصفهانی، از مشاهیر محدّثین و رؤسای حنبلیان اصفهان در قرن چهارم هجری است. وی در سال ۳۹۵ق در اصفهان متولّد شده، و در طلب حدیث به بغداد، بخارا، بلخ، دمشق، مرو، مکّه و نیشابور سفر کرد، و در مدت ۴۰ سال از قریب ۱۷۰۰ نفر از محدّثین، اخذ حدیث کرد که از آن جمله است: ابراهیم بن سنان قنطری، ابن ابی حاتم، ابن اخی ابی زرعه، ابن جارود، ابوجعفرالبحتری، ابوحامد بن بلال، ابوسعید بن الاعرابی، ابوطاهر مدینی، ابوالعبّاس اصم ابی اسید، احمد بن بهزاد فارسی، اسماعیل صفّار، ابوعلی حسین بن علیّ بن یزید حافظ نیشابوری، خثیمه بن سلیمان، عبداللّه بن محمّد بن حنبل، عبداللّه بن یعقوب بن اسحاق کرمانی، محمّد بن احمد بن محبوب، علیّ بن احمد بستی، محمّد بن حسین بن قطان، محمّد بن عبداللّه عمانی، محمّد بن یعقوب و عدّه ای نیز از ابن منده روایت کرده اند ازجمله: ابوسعید ادریسی، ابوعبداللّه قنجار، ابومنصور شجاع بن علی صقلی، ابوعبداللّه حاکم، ابونعیم اصفهانی، بندار رازی، تمام رازی. وی پس از برگشت از مسافرت به اصفهان، قریب چهل بار کتاب و جزوه همراه داشت. ابن منده در ذی القعده ۳۹۵ق وفات یافته است.
استماع حدیث
او از پدر و عموی پدرش عبدالرحمان بن یحیی حدیث شنید
ابن ابی یعلی، محمد، طبقات الحنابله، ج۲، ص۱۶۷.
ابن منده در دوران سفر طولانی خود مجرد ماند و زن اختیار نکرد. چون به اصفهان بازگشت، اسماء دختر ابوسعد محمد شیبانی را به زنی گرفت و از وی صاحب ۴ پسر شد و آنان را عبدالرحمان، عبیدالله، عبدالرحیم و عبدالوهاب نامید.
شمس الدین ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۳، ص۴۷۹.
...

💡 نگاشتن سيره رسول خدا بدون استثنا به قرآن بى حرمتى به پيامبر و حقيقت و فاحش ترين جنايت است. از اين روست كه نخستين سيره نويسان متعهد بسيار آيه و سوره را شاهد و دليل و مستند سخن خويش مى آورند و خيلى از روايات را مقرون با آيات قرآنى مى سازند. چنانكه در صفحات سيره نبوى محمد بن اسحاق، مغازى واقدى و سپس طبقات ابن سعد ديده مى شود.

💡 و اين معنا را از پدرش از ابن ابى عمير از محمد بن اسحاق از حضرت رضا (عليه السلام) در خبرى مفصل آورده، و در آن آمده كه فرمود: هيچ مى دانى قدر چيست ؟ عرضه داشت: نه، فـرمـود: قـدر بـه مـعـنـاى هـنـدسـه هـر چـيـز، يـعـنـىطول و عرض و بقاء (و فناء) آن است (تا آخر خبر).

💡 و از محمد بن اسحاق نقل مى كند كه گفته است: سائبه ماده شترى را مى گفته اند كه دهشكم پى در پى ماده شتر بياورد، چنين شترى محترم مى شده ديگر بر پشتش سوار نمىشدند و اگر كشته مى شد كرك و پشمش را از پوستش نمى كندند و اگر زنده مى ماند ازشيرش جز مهمانان كسى نمى نوشيد و هر چه هم بعد از آن مى زائيد اگر ماده بودگوشش را پاره كرده و همراه مادرش آزادش ‍ مى كردند، مادر را سائبه و اين بچه را بحيرهمى گفته اند.

💡 از محمد بن اسحاق روايت شده است: در مدينه، مردم زيادى به راحتى و آسانى زندگىمى كردند و نمى دانستند كه مخارج آنها از كجا تامين مى گردد. همين كه امام زين العابدينعليه السلام وفات كرد، ديگر كسى براى آنان در شب چيزى نمى برد و تازه فهميدندكه زندگى آنان از سوى امام على بن الحسين عليه السلام تامين مى گرديد.(99)

💡 و از محمد بن اسحاق نقل مى كند كه در معناى وصيله گفته است: وصيله گوسفندى را مىگفته اند كه در پنج شكم ده بره ماده بزايد، و در بين، هيچ بره نرى فاصله نشود، وآنرا به همين اعتبار كه ده نتاج ماده پى در پى زاييده و نتاج نرى فاصله نشده وصيله مىناميدند، يعنى اين گوسفند بين ده نتاج مادهوصل كرده است. آنگاه بعد از آن هر چه مى زاييد آنرا بر زنان حرام مى دانستند.