عهدنامه مالک اشتر

[ویکی فقه] یکی از برگ های زرّین و ارزشمند دوران حکومت امام علی (علیه السّلام) نامه ای است که حضرت هنگام اعطای فرمان روایی مصر به مالک اشتر در قالب عهدنامه ای به وی می نویسد. این نامه طولانی ترین و پرمحتواترین نامه های نهج البلاغه است که آیین کشورداری را از تمام جهات بررسی کرده و اصولی پایدار که هرگز کهنه نمی شود در آن ترسیم شده است.
در جای جای دوران حکومت امام علی (علیه السّلام) اوراق زرّینی یافت می شود که اگر زمامداران حکومت اسلامی بخواهند به آن عمل کنند می توانند راه صلاح و سعادت خود و جامعه را به دست آورند، بدون اینکه به روش های حکومتی غرب نیاز پیدا کنند.یکی از برگ های زرّین و ارزشمند دوران حکومت امام علی (علیه السّلام) نامه ای است که حضرت هنگام اعطای فرمان روایی مصر به مالک اشتر در قالب عهدنامه ای به وی می نویسد. این عهدنامه که بهترین آیین و دستورالعمل برای حاکمان حکومت اسلامی در همه اعصار است، در قرون متمادی مورد اهتمام دانشمندان و علما قرار گرفته، به گونه ای که به شرح و ترجمه آن پرداخته اند. عهدنامه مالک اشتر به طرق مختلف در منابع شیعه به صورت مستقل و غیرمستقل نقل شده است. همچنین ترجمه های مختلفی از آن منتشر گردیده که از آن میان وجود ده ها ترجمه فارسی قابل توجه است، چنانکه ترجمه آن به زبان های ترکی، فرانسوی و انگلیسی قابل توجه است.به دلیل اهمیت آن، برخی از شاعران هم در این راه دریغ نکرده و عهدنامه را به نظم در آورده اند. مهم تر آنکه شرح های ارزشمندی به زبان های فارسی و عربی بر عهدنامه نگاشته شده است. با عنایت به این نکات، کتاب نامه حاضر در سه بخش زیر تهیه و ارائه می شود:الف) نسخه های متن عهدنامه؛ب) ترجمه های عهدنامه؛ج) شرح ها و تفسیرهای عهدنامه.در تهیه این مقاله از فهرست نسخه های خطی مجلس شورای اسلامی، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی و دانشگاه تهران و کتابهای الذریعه، فهرست کتابهای چاپی مربوط و تحقیق آقای محمدتقی دانش پژوه بر عهدنامه مالک اشتر بهره گرفته شده که امید است مورد قبول حق و برای پژوهشگران مفید واقع گردد.
نسخه های متن عهدنامه
نسخه های متن عهدنامه بدین شرح هست:
← نسخه های مستقل
ترجمه های عهدنامه بدین شرح است:
← فارسی
...

💡 آثار دیگری نیز به علی نسبت داده شده است. از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: دعای کمیل که علی آن را به شاگردش کمیل بن زیاد آموخت و در حقیقت دعایی طولانی است که هنوز هم توسط شیعیان خوانده می‌شود. عهدنامه مالک اشتر از جمله آثار علی است که خطاب به مالک اشتر نوشته و به زبان‌های مختلف و به صورت مجزا، چاپ و نشر شده است. مسند علی به مجموعه احادیثی از پیامبر اسلام گفته می‌شود که راوی اول آن‌ها علی است و در مسندهای روایی اهل سنت مانند مسند احمد حنبل آمده‌اند. بعدها افرادی احادیث علی را گردآوری کرده و آن را یک‌جا مسند علی نامیدند. در منابع قدیمی، گزارش‌های مختلفی دربارهٔ اینکه آیا علی شعر می‌سروده است یا نه وجود دارد. مؤلفان متعددی دیوان اشعاری را به علی نسبت داده‌اند ولی بسیاری از این اشعار سرودهٔ دیگران است. روش قضاوت علی نیز مورد توجه اصحابش بوده و توسط آنان گردآوری شده است. غرر الحکم و درر الکلم مجموعه‌ای از کلمات قصار علی بن ابی‌طالب است که توسط ابوالفتح عبدالواحد بن محمد بن عبدالواحد تمیمی آمدی، از علمای امامی قرن پنجم هجری، گردآوری شده است.