علم تفصیلی

دانش جزئی، آگاهی دقیق

علم اجمالی

[ویکی فقه] ـــ علم تفصیلی، مقابل علم اجمالی است. ـــ علمِ دارای متعلق روشن و غیر مردّد را علم تفصیلی گویند.
ـــ علم تفصیلی، مقابل علم اجمالی بوده و عبارت است از علمی که معلوم آن معین و روشن است و هیچ گونه تردید و ابهامی در آن راه ندارد؛ به خلاف علم اجمالی که در مصداق خارجی آن، تردید و ابهام وجود دارد.به بیان دیگر، در علم تفصیلی نه در خود علم، نه در معلوم بالذات (صورت ذهنی) و نه در معلوم بالعرض (مصداق خارجی) تردید و ابهامی وجود ندارد؛ اما در علم اجمالی، هر چند در علم و معلوم بالذات ابهام وجود ندارد، اما در معلوم بالعرض (مصداق خارجی) تردید و ابهام وجود دارد.پس هر گاه یک چیز (حکم یا موضوع) به روشنی برای کسی شناخته شده باشد، به آن علم تفصیلی دارد، مثل این که بداند در ظرفی شراب است و یا حکم شراب، حرمت است. ـــ علم تفصیلی، مقابل علم اجمالی عبارت است از قطع به چیزی معیّن و مشخص. در علم اجمالی، حکم مشخص و معلوم است، لیکن موضوع و متعلق آن مردد بین دو یا چند چیز می باشد؛ اما در علم تفصیلی، هم حکم مشخص و معلوم است و هم متعلق حکم.
تنجز تکلیف در علم تفصیلی
چون علم تفصیلی، واقع را کامل و بدون ابهام به قاطع نشان می دهد و هیچ گونه تردیدی در آن راه ندارد، علت تامه برای تنجز تکلیف است، ولی در این که علم اجمالی در حکم علم تفصیلی است، یا در حکم جهل، اختلاف وجود دارد.
معنای مقابل علم تفصیلی
در بعضی موارد، علم تفصیلی در مقابل علم اجمالی ارتکازی به کار می رود و منظور از آن، علم به علم است، در مقابل علم اجمالی ارتکازی که مراد از آن، غفلت (عدم توجه) از علم می باشد. در بحث تبادر، از این نوع علم سخن به میان می آید و حل اشکال دور، از راه فرق گذاشتن میان این دو نوع علم صورت گرفته است.
احکام مرتبط
...
[ویکی فقه] علم تفصیلی (اصول).
...