کتاب «شواهد التنزیل لقواعد التفضیل» اثر دانشمند بزرگ، عبید الله بن احمد حسکانی، با هدفی مشخص و روشنگرانه به رشته تحریر درآمده است. نام کتاب که مؤلف خود در مقدمه به آن تصریح نموده، بهطور خلاصه هدف اصلی اثر را آشکار میسازد؛ چرا که مراد اصلی وی از «تفضیل»، اثبات برتری و جایگاه ویژه پیامبر اکرم نسبت به سایر انبیاء و فرشتگان، و همچنین اثبات فضیلت و مقام رفیع ائمه معصومین، بهویژه حضرت علی، بر تمامی انسانها بوده است. این اثر کوششی است برای مستندسازی این باور عمیق کلامی بر اساس آیات قرآن و روایات نبوی.
انگیزه نگارش این اثر، واکنشی عالمانه به یک چالش جدی و سخنان نادرست بوده است. مؤلف در خطبه کتاب روایت میکند که برخی از رهبران مذهبی پیرو مذهب «کرامیه» در آن زمان، در مجالس درس و بحث خود، با طرح ادعاهای گزاف، به ساحت مقدس علوی اهانت کرده و اعلام نمودهاند که هیچ مفسری متذکر نشده است که سوره «هل أتی» در شأن امام علی و خاندان ایشان نازل شده باشد. فراتر از آن، این فرد ادعا کرده بود که اساساً هیچ آیهای در قرآن کریم در فضیلت اهل بیت نازل نگردیده است. این ادعای جسورانه که با سکوت حیرتانگیز بسیاری از دانشمندان همراه بود، حاکم حسکانی را به واکنش واداشت.
این سکوت و عدم اعتراض گسترده، حس تکلیف دینی و وظیفه علمی را در دل مؤلف زنده کرد؛ چرا که امر به معروف و نهی از منکر ایجاب مینمود که به این بهتان بزرگ پاسخ داده شود. تنها استاد بزرگوار ایشان، ابو العلا صاعد بن محمد، شاگردان حاضر در جلسه را سرزنش کرد، اما این اقدام کافی نبود. از این رو، حسکانی تصمیم گرفت با جمعآوری تمامی روایات مربوط به شأن نزول آیات در فضیلت امام علی و خاندانش از منابع گوناگون، پاسخی مستند و استدلالی فراهم آورد. هرچند مؤلف در پایان کتاب اذعان میکند که به دلیل شتاب در انجام این کار علمی، توفیق نیافته تمامی احادیث موجود را گردآوری کند و تنها به آنچه در دسترس بوده اکتفا نموده است.