بصل نخاع

بصل نخاع. [ ب َ ص َ ل ِ ن ُ ] ( ترکیب اضافی، اِ مرکب ) مجرایی است که مشابهت تامی بمجرای ماهیان دارد ولی از آن وقت ببعد ماده سریشمی که این مجری را پر کرده مبدل بجوهر سنجابی میشود. خود یکمرتبه مشاهده نموده ام که پس از تولدهم هنوز این مجری باقی بوده. ( تشریح میرزا علی ص 768 ). بصل نخاع یا پیاز مغزتیره. ساختمان: در قسمت پایین نخاع و برجستگی حلقوی واقع شده وزن آن نزدیک 7گرم و طولش سه سانتیمتر است. بصل نخاع بشکل هرم ناقص چهاروجهی است که قاعده کوچکش روی نخاع و قاعده بزرگش در بالا زیر برجستگی حلقوی میباشد. بعبارت دیگر قاعده بالای آن در جمجمه و قاعده پایینش در ستون مهره ها جا دارد. از طرف عقب بصل نخاع را مخچه و از جلو برآمدگی حلقوی میپوشاند. در سطح بصل نخاع در دو جانب خط وسط دو طناب سفید بنام «هرمهای قدامی » دیده میشود که با شیار قدامی از هم جدا میشوند. این شیار دنباله شیار قدامی نخاع است و در انتهای این شیار محل تقاطعدسته های هرمی مغز واقع شده. در سطح جانبی بصل نخاع برجستگی بنام زیتون بصلی وجود دارد. در سطح خلفی آن بطن چهارم دیده میشود که حفره لوزی شکل میباشد. طرزتشکیل این حفره به این ترتیب است که دستجات حسی بخش خلفی نخاع در بصل نخاع از یکدیگر دور شده حفره مزبور را بوجود می آورد. از کف بطن چهارم، شیار خلفی بصل نخاع می گذرد و بطور مایل تارهایی از این شیار عبور می کند که به آن منظره پرمانندی میدهد که آنرا «قلم کتابت » مینامند. روی بطن چهارم را نرم شامه میپوشاند. این پرده سوراخهایی دارد که لوسکا و ماژندی خوانده میشود و بطن چهارم را با فضای عنکبوتی مربوط می کند. از این سوراخها مایع مغزی و نخاعی وارد بطن چهارم میشود. بصل نخاع مانند نخاع از دو ماده خاکستری و سفید تشکیل شده. ماده سفید، قسمت قدامی و وسطی و قسمتی از جوانب آنرا اشغال میکند و ماده خاکستری بصورت توده های کوچک پراکنده ای بنام «هسته های خاکستری » در داخل آن وجود دارد. هسته های خاکستری در کف بطن چهارم قرار گرفته و مرکز بعضی از اعصاب مغزی میباشد. مانند: مرکز حرکتی ( هسته عصب شوکی ) مرکز حسی ( تارهای حسی عصب ریه معدی ). و هسته های گیاهی ( هسته بزاقی قلبی... ). دسته تارهای حسی که به بصل نخاع میرسند بدین طریق از آن عبور میکنند:دسته تارهای «گل » و «بورداخ » هر طرف به هسته های گل و بورداخ همان طرف بصل نخاع وارد میگردد و پس از تشکیل «روبان ریل » بتالاموس و از آنجا بقشر مخ میروند. دسته های دژرین مستقیماً از بصل نخاع عبور کرده با دسته های روبان ریل متحد شده بطرف مخ می روند. دسته ٔتارهای فلکزیگ و گورس از پایکهای تحتانی مخچه بدرون آن وارد میگردند و از آنجا بطرف مخالف رفته، پس از عبور از تالاموس بقشر مخ میرسند. دسته تارهای حرکتی که از مخ منشاء میگیرند در بصل نخاع بدو قسمت تقسیم میشوند: اول دسته تارهای هرمی متقاطع که دسته تار هر طرف آن با دسته تار طرف مقابل تقاطع پیدا میکند و در سطح قدامی بصل نخاع، هرمهای قدامی را بوجود می آورد. دوم دسته تارهای هرمی مستقیم که مستقیماً از بصل نخاع عبور کرده بهمان طرف نخاع میرسد. محل این دسته تارها در بصل نخاع در طرفین هرمهای قدامی است.

مجرایی است که مشابهت تامی بمجرای ماهیان دارد ولی از آنوقت ببعد ماده سریشمی که این مجری را پر کرده مبدل بجوهر سنجابی میشود خود یک مرتبه مشاهده نموده ام که پس از تولد هم هنوز این مجری باقی بوده ٠ بصل نخاع یا پیاز مغز تیره ٠ ساختمان: در قسمت پایین نخاع و برجستگی حلقوی واقع شده وزن آن نزدیک ۷ گرم و طولش سه سانتیمتر است ٠

💡 راه هرمی (به انگلیسی: Pyramidal tract) بخشی از دستگاه هرمی به نام راه قشری طناب نخاعی است که در کنترل ارادی بسیاری از حرکات بدن نقش دارد. راه قشری طناب نخاعی، راه قشری بصل نخاع و راه‌های خارج هرمی جزو نورون حرکتی فوقانی هستند. مسیر اصلی راه هرمی به سمت طناب نخاعی بوده که به نورون‌های حرکتی تحتانی آلفا و گاما و نورون‌های واسطه ای طناب نخاعی ختم می‌شوند. راه هرمی با تأثیر بر اعمال نورون‌های طناب نخاعی، عضلات اندامهای فوقانی، تحتانی و تنه را کنترل می‌کند. این مسیر حرکتی نزولی از قشر مغز به سمت طناب نخاعی، نقش مهمی در حرکات انتهایی اندام‌ها جهت فعالیت‌های ظریف ایفا می‌کند. در حقیقت فعالیت‌های ارادی توسط مغز از طریق راه هرمی به طناب نخاعی اعمال می گردد. البته کنترل حرکتی نتیجه‌ی هماهنگ و روابط متقابل بین قشر مغز و سایر نواحی دستگاه عصبی است.