اسفونا

اسفونا. [ اُ ] ( اِخ ) حصنی است نزدیک معرةالنعمان شام و محمودبن نصربن صالح بن مرداس الکلابی آنرا بگشود و ابویعلی عبدالباقی بن ابی حصن در مدح او گوید:
عداتک منک فی وَجَل و خوف
یریدون المعاقل أن تصونا
فظلوا حول َ أسفونا کقوم
أتی فیهم فظلوا آسفینا.( معجم البلدان ).

[ویکی الکتاب] آسفونا. ریشه کلمه:
اسف (۵ بار)نا (۱۱۸۲ بار)
«آسَفُونَا» از مادّه «اَسَفْ» هم به معنای «اندوه» آمده و هم «غضب»; همچنین به گفته «راغب» در «مفردات» گاه به «اندوه توأم با غضب» گفته می شود، و گاه به هر یک از این دو جداگانه اطلاق می گردد. چرا که حقیقت آن هیجانی درونی است که انسان را به انتقام دعوت می کند; هرگاه نسبت به زیردستان باشد، در شکل غضب ظاهر می شود و هر گاه نسبت به بالادستان باشد، به صورت اندوه آشکار می گردد. لذا وقتی از «ابن عباس» درباره «حزن» و «غضب» سؤال کردند، گفت: ریشه هر دو یکی است اما لفظ آن مختلف است. بعضی از مفسران، «آسَفُونَا» را به معنای «آسَفُوا رُسُلَنَا» (فرستادگان ما را محزون و غمگین ساختند) تفسیر کرده اند; ولی این تفسیر، بعید به نظر می رسد و ضرورتی برای چنین خلاف ظاهری وجود ندارد.

💡 و از همه اين مطالب به دست آمد كه از جمله مواهب الهى در حق اولياء اللّه، فانى ساختنآنان در افعال و اوصاف و ذواتشان مى باشد؛ پس اولين چيزى كه از آنها فانى مىگردد همان افعال و اعمال است و كمترين آنها طبق آنچه كه بعضى از علما ذكر كرده ششمورد است: مرگ، زندگى، بيمارى، بهبودى، فقر و ثروت. پس آنان همه اينها را ازخداوند سبحان مى بينند مانند كسى كه حركتى را مى بيند ولى محرك اين حركت را مشاهدهنمى كند در حالى كه مى داند محركى است. پس خداوند سبحان در مقامافعال آنان، قيام مى كند به طورى كه گويىعمل و فعال آنها، فعل خداوند سبحان است؛ چنانكه در كتاب كافى كلينى وتوحيد صدوق در حديثى به نقل از امام صادق عليه السلام به اين مساله اشارهشده است، در موردى كه از امام عليه السلام درباره اين آيهسوال شده است: فلما اسفونا انتقمنا منهم (145)

💡 و در كتاب ((توحيد)) با سند خود از مولايمان امام صادق عليه السلامنقل كرده است كه در تفسير اين آيه شريفه: فلما اسفونا انتقمنا منهم. (133)((پس چون ما را به خشم آوردند از آنان انتقام گرفتيم )) فرمود: همانا خداى سبحان مانندما خشم نگيرد، ولى دوستانى براى خود آفريده كه خشم مى گيرند و خشنود مى شوند ومخلوق و مربوب هم هستند؛ پس ‍ خشنودى آنان را خشنودى خود و خشمشان را خشم خود قرارداده، زيرا ايشان را دعوت كنندگان به سوى خود و رهنمايان به خود قرار داده است. ازاين رو اينچنين شده اند (يعنى خشم و رضاى آنان خشم و رضاى خداست )، پس خشم و رضاآن گونه كه به خلق خدا مى رسد به خداوند راه ندارد، ولى معناى فرموده حضرتش دراين مورد همين است.