اکتاویوس، نام یکی از امپراتوران مشهور روم باستان است که نقشی سرنوشتساز در تاریخ دودمان بطالسه مصر ایفا کرد. وی در سال ۳۰ پیش از میلاد، با شکست دادن ملکه کلئوپاترا، آخرین فرمانروای سلسلهٔ بطلمیوسی، حاکمیت روم را بر مصر تثبیت و به عمر سلسلهٔ مزبور پایان داد. پس از این رویداد مهم، در سال ۲۷ پیش از میلاد، سنا عنوان افتخاری آگوستوس را به او اعطا کرد که از آن پس بهعنوان نخستین امپراتور روم شناخته شد.
همچنین، اکتاویوس نام خانوادگی پدری آگوستوس، نخستین امپراتور روم، محسوب میشود. این نام خانوادگی، پیش از دریافت عنوان آگوستوس، شناسهٔ اصلی او بود و در متون تاریخی بهعنوان بخشی از هویت پیشامرگامپراتوری وی ثبت شده است. خاندان اکتاویایی از طریق پیوندهای خانوادگی و سیاسی، نقش مهمی در گذار از جمهوری روم به نظام امپراتوری ایفا کردند. بدین ترتیب، واژهٔ اکتاویوس هم بر خود شخصیت تاریخیِ امپراتور آگوستوس دلالت دارد و هم به خاندان پدری او اشاره میکند. این نام در متون تاریخی ایران، از جمله در منابعی مانند فرهنگ ایران باستان، با همین املای فارسی و در چارچوب روابط روم باستان و خاورمیانه ثبت و تبیین شده است.
