انیس الناس

[ویکی نور] انیس الناس اثر شجاع شیرازی، کتابی است در اخلاق و سیاست؛ مجموعه ای از دو رشته که در تمدن اسلامی به سیاست مدن و تدبیر منزل شناخته می شود.
کتاب برای جلب رضایت و به نام ابوالفتح ابراهیم سلطان، پسر شاهرخ در سال 830ق و به زبان فارسی نوشته شده است.
دو مقدمه از احسان یارشاطر و مصحح، در روش تصحیح و خصوصیات کتاب، آغازگر مباحث است. مطالب کتاب نیز در دو بخش کلی اخلاقیات و سیاست، در نوزده فصل، بدون رعایت ترتیب خاصی، بیان شده است.
مؤلف آنچه در کتب حکما و دانشمندان دیده و مواردی که خود، آنها را تجربه کرده است، گردآوری کرده و بعد از ایجاد ارتباط میان آنها، در قالب کتاب حاضر تدوین نموده است.
با نگاهی به کتاب در می یابیم که بسیاری از مضامین و مطالب از کتب معروفی مانند: قابوسنامه، کلیلة و دمنة، گلستان، بوستان، مثنوی مولانا، خمس نظامی و اشعار شاعرانی چون فردوسی، حافظ، اوحدی و... مأخوذ بوده و اشعاری نیز از خود مؤلف آمده است؛ البته مؤلف درآوردن اشعار و منقولات نثری، نام سرایندگان و نویسندگان را نمی آورد، مگر دو سه مورد که چون نام شاعر در متن شعر بوده، به نام او اشاره شده است.
[ویکی فقه] انیس الناس (کتاب). «انیس الناس» اثر شجاع شیرازی، کتابی است در اخلاق و سیاست؛ مجموعه ای از دو رشته که در تمدن اسلامی به سیاست مدن و تدبیر منزل شناخته می شود.
کتاب برای جلب رضایت و به نام ابو الفتح ابراهیم سلطان، پسر شاهرخ در سال ۸۳۰ ق و به زبان فارسی نوشته شده است.
ساختار کتاب
دو مقدمه از احسان یارشاطر و مصحح، در روش تصحیح و خصوصیات کتاب، آغازگر مباحث است. مطالب کتاب نیز در دو بخش کلی اخلاقیات و سیاست، در نوزده فصل، بدون رعایت ترتیب خاصی، بیان شده است. مؤلف آنچه در کتب حکما و دانشمندان دیده و مواردی که خود، آنها را تجربه کرده است، گردآوری کرده و بعد از ایجاد ارتباط میان آنها، در قالب کتاب حاضر تدوین نموده است.
گزارش محتوا
با نگاهی به کتاب در می یابیم که بسیاری از مضامین و مطالب از کتب معروفی مانند: قابوسنامه، کلیله و دمنه، گلستان، بوستان، مثنوی مولانا، خمس نظامی و اشعار شاعرانی چون فردوسی، حافظ، اوحدی و... ماخوذ بوده و اشعاری نیز از خود مؤلف آمده است؛ البته مؤلف درآوردن اشعار و منقولات نثری، نام سرایندگان و نویسندگان را نمی آورد، مگر دو سه مورد که چون نام شاعر در متن شعر بوده، به نام او اشاره شده است. به مناسبت مطالبی که بیان می شود، حکایاتی از بزرگان نیز ذکر شده است. قسمت های سودمندتر کتاب، حکایات و مضامینی است که مؤلف از عصر خود آورده است، مانند: نکته های مربوط به سید شمس الدین محمد سید شریف، شمس الدین محمد حافظ، مولانا نور سمرقندی، محب الدین ابوالخیر جزری و محمود خجندی. اطلاعاتی که در باب شول، گوکان، مدارس سنغریه و فزاریه آمده و نیز اصطلاحات آن زمان، مانند کلمه «رئیس» که عنوان شغلی نظیر کلانتر در دهات بوده، بسیار سودمند و دارای اهمیت است.
← اخلاقیات
...

💡 ادعا شده که احتمالاً این شعر پس از سال ۱۳۷۰ میلادی در زمانی که تیمور لنگ سمرقند را به پایتختی برگزید و شروع به توسعه آن کرد سروده شده‌است. یک قرن پس از مرگ حافظ یک حکایت معروف دربارهٔ ملاقات تیمور لنگ با حافظ و انتقاد او دربارهٔ بی‌حرمتی به سمرقند و بخارا نقل می‌شد. این داستان برای نخستین بار در کتاب انیس الناس اثر شجاع شیرازی در سال ۱۴۲۶ میلادی به نوشتار درآمد و در سال ۱۴۸۶ در تذکرةالشعرای دولتشاه سمرقندی شرح داده شد. اگر این ملاقات صورت گرفته باشد، که مشخص نیست، حتماً در نخستین سفر تیمور لنگ به شیراز در سال ۱۳۸۷ و دو سال پیش از مرگ حافظ رخ داده‌است.