المصابیح

[ویکی نور] المصابیح، نوشته ابوالعباس احمد بن ابراهیم حسنی از علمای زیدیه است. کتابی است که در موضوع سیره و شرح حال نبی مکرم اسلام(ص) و امامانی که زیدیه بدان ها معتقدند، نگاشته شده است. در این کتاب آگاهی های تاریخی و سیاسی فراوانی از افرادی که شرح حال آنها به نگارش درآمده، در اختیار خواننده قرار می گیرد. همچنین در این اثر به بیان نقش تأثیرگذار اهل بیت پیامبر(ص) در سیر و جریان تاریخ پرداخته شده و از نقش مثبت ایشان در وقوع برخی حوادث مهمّ تاریخی پرده برداشته شده است. نکتۀ بارزی که در سرتاسر کتاب بر آن تأکید می شود، اهمیت جهاد و قیام علیه حکام جور و ظلم و تلاش در راه برپایی عدالت اجتماعی است که تمام افرادی که شرح حال و سیرۀ ایشان در این کتاب ذکر گردیده، به دنبال آن بوده اند.
آنچه مؤلف کتاب به نگارش آن توفیق یافته، سیره و شرح حال نبی گرامی اسلام(ص) و امامان زیدی پس از ایشان تا جناب یحیی بن زید بن علی بن الحسین(ع) است. از آن پس شیخ علی بن بلال از شاگردان مؤلف به نگارش تتمۀ کتاب پرداخته و شرح حال امامان زیدیه را تا حسن بن علی أطروش ادامه داده است.
نسخه حاضر در برنامه با مراجعه به نسخ خطی ذیل مورد تحقیق و پژوهش واقع شده است:
نسخه حاضر در برنامه با تحقیق آقای عبداللّه بن عبداللّه بن احمد الحوثی، در قطع وزیری با جلد گالینگور در 672 صفحه برای دومین بار در سال 1423 ه‍2002/ م از سوی انتشارات «مکتبة الامام زید بن علی(ع)» صنعاء، منتشر شده است.
مطالعه کتاب المصابیح در پایگاه کتابخانه دیجیتال نور
[ویکی فقه] المصابیح (کتاب). ابن بابویه قمی، محمد بن علی (شیخ صدوق) (م ۳۸۱ ق) صاحب المصابیح است.
این کتاب، مشتمل بر فهرست اسامی راویان هر یک از معصومان (علیهم السّلام) و شامل پانزده «مصباح» است:مصباح اول، شامل اسامی رجالی است که از پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) روایت نقل کرده اند.مصباح دوم، شامل اسامی زنانی است که از پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) روایت نقل کرده اند.مصباح سوم، شامل اسامی راویانی است که از امیرمؤمنان (علیه السّلام) روایت نقل کرده اند.مصباح چهارم، شامل اسامی راویانی است که از حضرت زهرا (علیهاالسّلام) روایت نقل کرده اند.مصباح پنجم، شامل اسامی راویانی است که از امام حسن (علیه السّلام) روایت نقل کرده اند.به همین ترتیب، در بیان فهرست اسامی راویان از هر یک از معصومان (علیهم السلام)، یک «مصباح» آورده شده است. در مصباح پانزدهم نیز فهرست اسامی اشخاصی که دارای توقیع بوده اند، آورده شده است.در رجال النجاشی، هر یک از این «مصباح» ها به عنوان یک کتاب مستقل، فهرست شده است.محقق تهرانی در الذریعه، این کتاب را با عنوان رجال الشیخ الصدوق محمد و نیز با عنوان المصابیح، هم فهرست کرده است.

💡 تاریخ‌نگاری زیدی گونه‌ای خاص از تاریخ‌نگاری اسلامی است که در آن به صورت خاص به یکی از ائمه زیدی می‌پردازند و مشابه «سیره نویسی» است. هدف از چنین شیوه‌ای توسط مورخان زیدی، مشروعیت بخشیدن به قیام‌های امامان زیدیه و نشان دادن شایستگی آن‌هاست. علی بن بلال آملی یکی از پیشگامان نگارش تاریخ زیدیه در کتاب المصابیح خود ضمن پرداختن به سرگذشت بسیاری از امامان مذهب زیدیه، بر عدم به رسمیت شناخته شدن داعی کبیر و داعی صغیر به عنوان امام تأکید کرده‌است. نام این دو علوی در سنت رسمی زیدیه یمن، به دلیل برخورد تند آن‌ها با الهادی الی الحق است. چنان‌که تاریخ‌نگاری زیدی از دوره امامت الهادی شیوع یافت.