الخروج

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
خرج (۱۸۲ بار)
بیرون شدن. آشکار شدن. اگر بیرون رفتن از برای جهاد مایل می‏بودند وسیله آن را فراهم می‏کردند. اخراج و خروج کردن معمولی مثل خارج شدن از منزل و در ظاهر شدن مثل خروج میوه از درخت و نظائر آن به کار رفته است ولی معنی اوّلی که همان آشکار شدن باشد در همه جا ملحوظ است و در آیات،، شاید منظور، خروج از مقام و مرتبه باشد. خرج در آیه به معنی مزد و اجرت است و چون آیات بعدی حکایت می‏کند که ذوالقرنین از آنها کارگر و تکّه‏های آهن و سرب خواست و در جواب آیه فوق گفت: «ما مَکَّنّی فیهِ رَبّی خَیْرٌ...» لذا پیداست که غرض آنها از خرج مزد و اجزت بوده است نه وسائل سدّ. و چون مزد از مال اجرت دهنده خارج می‏شود یا به صورت مزد آشکار و جدا می‏شود به آن خرج گفته‏اند. همچنین است خراج ولی راغب گوید: خرج اعمّ از خراج است و خراج اغلب به حق الارض گفته می‏شود. *. در مجمع گوید: اصل خراج و خرج هر دو یکی است و آن غلّه‏ای است که بر سبیل وظیفه‏ای اخراج می‏شود و از آن است خراج ارض. منظور از خراج در آیه به قرینه «خَیْرُ الرّازقینْ» رزق است معنی چنین می‏شود: یا از این جهت قبول رسالت بر ایشان گران برایشان گران است رازق تو خداست روزی پروردگارت بهتر روزی دهندگان می‏باشد. در آیات قرآن درباره پیامبران و مخصوصاً حضرت رسول صلی اللّه علیه و آله و سلّم تکرار شده که آنهابر رسالت مزدی نمی‏خواهند - شوری:23.

💡 و در تفسير عياشى از مغيره روايت شده كه گفت: من از او (امام ) شنيدم كه در خصوص آيه(و لو ارادوا الخروج لاعدوا له عدة ) مى گفت مقصود از (عدة ) نيت و تصميم است، ومعناى آيه اين است كه: اگر مى خواستند خارج بشوند مى شدند.

💡 قوله: «إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَ عُیُونٍ، ادْخُلُوها» ای یقال لهم: «ادْخُلُوها بِسَلامٍ» ای بسلامة من النّار و من الآفات. و قیل بسلام بتحیّة منّا تصحبکم، «آمِنِینَ» من المرض و الموت فیها و الخروج منها.

💡 در بعضى از روايات به علماء و دانشمندان نيز (مرابط) گفته شده است امام صادق(عليه السلام ) طبق روايتى مى فرمايد: (علماء شيعتنا مرابطون فى الثغر الذى يلىابليس و عفاريته و يمنعونه عن الخروج على ضعفاء شيعتنا و عن ان يتسلط عليهم ابليس؛دانشمندان پيروان ما همانند مرزدارانى هستند كه در برابر لشكر ابليس صف كشيده اند واز حمله كردن آنها به افرادى كه قدرت دفاع از خود ندارند جلوگيرى مى كنند).

💡 بعضى گفته اند مراد از (تيسير سبيل) اين است كه خداى تعالى خروج انسان از شكم مادرش را آسان كرده، و معناى عبارت:(سهل للانسان سبيل الخروج من بطن امه ) است، يعنى راه بيرون شدن انسان مخلوق ازنطفه را كه در شكم مادر جنين شده بود از شكم مادر آسان ساخت.

💡 مؤ لف: اين روايت را در تفسير آيه (و لو ارادوا الخروج لاعدوا له عدة ) همين سوره ازحديث مفصلى كه قمى آن را در تفسير خود نقل كرده استخراج نموديم. و در مجمع البيانقرائت (لقد تاب الله بالنبى ) را از امام صادق و از حضرت رضا (عليه السلام )نقل كرده است.