«ونخ» نام مکانی تاریخی است که در متون فارسی و عربی به آن اشاره شده و احتمالاً روستایی یا منطقهای کوچک در نواحی اطراف نسف بوده است. این واژه در شعر سوزنی آمده و به نظر میرسد اشارهای به محدوده جغرافیایی یا املاک حکومتی آن زمان داشته باشد. در منابع اصلی جغرافیایی مانند «معجم البلدان» بهطور مستقیم از «ونخ» یاد نشده است، اما نام مشابهی به شکل «ونج» ذکر شده که معرب «ونه» است و احتمالاً همان مکان مدنظر باشد. برخی پژوهشگران مانند مرحوم دهخدا معتقدند که «ونخ» ممکن است به دلیل اشتباه کاتب یا تعریب متفاوت با «ونج» یکی باشد. بنابراین با توجه به منابع و اشعار کهن، این واژه به ناحیهای در حوالی بلخ و نسف اشاره دارد و جزئی از قلمروهای تاریخی آن دوران بوده است. تفاوتهای نوشتاری مانند «ونخ» و «ونج» رایج بوده و در متون کهن طبیعی است که تعریبها و تلفظها دچار تغییر شده باشند.
ونخ
لغت نامه دهخدا
ونخ. [ وَ ن َ ] ( اِخ ) نام جایی است. این کلمه را سوزنی در شعر زیر آورده است:
امیر سانخ گویند منعم است به بلخ
ز حد سانخ املاک اوست تا اوبخ
در گشاده و خوان نهاده او دارد
گذشته گوشه دستارش از حصار ونخ.سوزنی.در معجم البلدان ونخ با خای معجمه نیامده ولیکن ونج هست و گوید: ونج معرب ونه، روستایی است از نسف. مرحوم دهخدا در یادداشتی آرند: گمان می رود ونج با جیم یاقوت همان ونخ با خای معجمه سوزنی باشد و کاتب غلط کرده است، چه سوزنی این کلمه را در قصیده ای به قافیه خای ماقبل ْ مفتوح آورده است و تعریب ونه به ونخ نیز استبعادی ندارد چنانکه «اوبه » نیز «اوبخ » شده است و «کامه » «کامخ ». ( از یادداشت مرحوم دهخدا ).
جمله سازی با ونخ
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 بکمسان ونخ گفت این طرفه تر که از یک گریبان بر آید دوسر
