واژهٔ لذائذ یک واژهٔ عربیالاصل است که در ساختار دستوری، صیغهٔ جمع مکسر محسوب میشود و به معنای مجموعهای از چیزهای خوشایند، گوارا، دلپذیر یا مزههای نیکو است. این کلمه بهعنوان اسم جمع بهکار میرود و ریشهٔ آن، واژهٔ «لذیذ» است که صفتی به معنای خوشمزه و مطبوع است؛ بنابراین، «لذائذ» در تعریف اولیه، جمع صفت «لذیذ» است. نکتهٔ قابلتوجه در متون قدیمی، ثبت املای دیگری از این واژه بهصورت «لذایذ» است که این شکل نیز در متون کلاسیک فارسی رایج بوده و به یک مفهوم واحد اشاره دارد.
در معجمهای کهن و کتابهای لغت، خصوصیات صرفی و اشتقاقی این کلمه با دقت بالا موردتوجه قرار گرفته است. محققان این منابع، ضمن ذکر مشخصات آوایی آن، بر ماهیت عربی و نقش دستوری آن (صفت و اسم) تأکید کردهاند تا تمایز آن با دیگر کلمات همریشه آشکار شود. این واژه در ادبیات و متون فخیم فارسی، بهویژه در ترکیباتی که قصد اشاره به تنوع و فراوانی نعمتها و کامرانیها را دارند، کاربرد فراوانی داشته و بهمثابهٔ یک واژهٔ ادبی و رسمی برای بیان مفهوم خوشیهای متعدد بهکار گرفته شده است.
بررسیهای واژهشناختی نشان میدهد که مراجع معتبری چون صاحب کتاب «غیاث اللغات» و همچنین مؤلف «آنندراج»، در ضمن توضیحات خود، به نکتهٔ ظریف دیگری اشاره کردهاند. این لغتنامهنویسان، با استناد به «شروح شافیه»، «لذائذ» را علاوهبر جمع «لذیذ»، جمع «لذّات» نیز برشمردهاند. این تعمیم معنایی، حوزهٔ کاربرد «لذائذ» را گسترش داده و آن را به تمامی انواع خوشیها و بهرهمندیها، چه در ساحت مادی و چه در ساحت معنوی، مرتبط میسازد و نقش کلیدی آن را در واژگان مربوط به مفهوم نعمت و خوشبختی تثبیت میکند.
