یونیان، که در منابع تاریخی به عنوان یکی از چهار شاخهٔ اصلی تقسیمبندی اقوام یونانی قدیم ذکر شدهاند، از دیرباز در بخش شرقی یونان باستان و همچنین در منطقهٔ شمالی پلوپونز (موره) سکونت داشتند. این قوم یکی از کهنترین و تأثیرگذارترین گروههای فرهنگی در تاریخ هلن بود. هویت و زبان آنها بنیانهای اساسی تمدن یونانی را تشکیل داد و نقش محوری در تحولات فرهنگی، سیاسی و نظامی دوران کلاسیک ایفا کردند. تقسیمبندی چهارگانهٔ یونانیان شامل دوریها، ایولیها، ایونیها و یکی از شاخههای دیگر بوده که هر کدام مناطق جغرافیایی و ویژگیهای فرهنگی خاص خود را داشتند، اما یونیها همواره به عنوان حاملان سنتهای اولیه شناخته میشدند.
بخشی از جمعیت یونانیان، به ویژه ایونیها، در دورهای از مهاجرتهای بزرگ، مسیر دریایی را در پیش گرفتند و به سواحل غربی آسیای صغیر کوچ کردند. این مهاجرت منجر به تأسیس شهرها و مستعمرات متعددی در سرزمینی شد که بعدها به نام «ایونیا» (Ionia) شهرت یافت؛ نامی که مستقیماً از همین قوم ریشه گرفته است. مراکز مهم این منطقه، مانند افسوس (Ephesus)، میلتوس (Miletus) و هالیکارناسوس (Halicarnassus)، به زودی به کانونهای درخشان تمدن، تجارت و فلسفهٔ جهان باستان تبدیل شدند. این مناطق آسیایی، به دلیل تماس نزدیک با فرهنگهای شرقی، از غنای فرهنگی ویژهای برخوردار شدند.
با گذشت زمان، نه تنها مهاجران اولیه در سرزمینهای جدید مستقر شدند، بلکه یونانیان دیگر نیز به تأسیس اقامتگاههایی در این نواحی پرداختند. این فرآیند منجر به اختلاط و امتزاج فرهنگی گستردهای میان اقوام مختلف یونانی ساکن در ایونیا گردید. این همافزایی جمعیتی و فرهنگی، پویایی ویژهای به این منطقه بخشید و زمینهساز شکوفایی ادبیات، هنر و علوم شد، به طوری که بسیاری از فیلسوفان بزرگ پیشاسقراطی و تاریخنگاران برجستهٔ یونان از همین منطقه برخاستند. این ترکیب جمعیتی، میراث غنیای را برای تاریخ مدیترانه برجای گذاشت.