کالیپسو

کالیپسو

یکی از قمرهای کوچک سیاره زحل، به دلیل ویژگی‌های مداری منحصربه‌فردش در منظومهٔ زحل، توجه اخترشناسان را به خود جلب کرده است. این قمر کوچک با جرم و چگالی ناشناخته، در مداری تقریباً دایره‌ای و موازی با استوای زحل، هر دو روز زمینی یک بار به دور این سیاره می‌چرخد و فاصلهٔ آن تا زحل تقریباً معادل ۲۹۵ هزار کیلومتر است. با وجود هم‌فاصله‌بودن از زحل نسبت به قمرهایی مانند تتیس، این قمر بر اساس قراردادهای اخترشناسی، یازدهمین قمر این سیاره محسوب می‌شود. ساختار فیزیکی کالیپسو نامنظم بوده و ابعاد آن، با بزرگ‌ترین قطر حدود ۳۴ کیلومتر و کوچک‌ترین قطر نزدیک به ۲۲ کیلومتر، نشان می‌دهد که این جرم آسمانی به سادگی در دهانه‌های متوسط ماه جای می‌گیرد.

مشخصهٔ محوری و مهم‌ترین ویژگی آن، رابطهٔ مداری آن با قمر بزرگ‌تر زحل، یعنی تتیس، است. کالیپسو در نقطهٔ لاگرانژی دوم (L5) مسیر تتیس قرار دارد؛ نقطه‌ای که یک ششم مدار تتیس در پشت این قمر بزرگ‌تر واقع شده است. در این موقعیت خاص، نیروهای گرانشی زحل و تتیس در یک تعادل دقیق قرار می‌گیرند و به کالیپسو اجازه می‌دهند که هم‌مدار با تتیس بماند، بدون آنکه با آن برخورد کند یا مسیرش به کلی منحرف شود. این ویژگی این قمر و قمر تلستو (Tethys) را در زمرهٔ قمرهای هم‌مدار یا شریک تتیس قرار می‌دهد، که این امر منجر به طرح این فرضیه شده است که هر دوی آن‌ها ممکن است در گذشته‌های دور، بخشی از یک قمر واحد بوده‌اند؛ هرچند این نظریه هنوز در مورد چگونگی جدایی آن‌ها در دو نقطهٔ مجزای لاگرانژی تتیس، نیازمند تبیین بیشتری است.

کشف آن در سال ۱۹۸۱ توسط گروهی از اخترشناسان آمریکایی، شامل ویلیام بام، داگلاس کاری، دَن پسکو، کِنِت سایدلمن و برد اسمیت، با استفاده از تصاویر به دست آمده از دوربین جسم کم‌نور (ISS) محقق شد؛ دوربینی که اکنون در تلسکوپ فضایی هابل نصب شده است. نام‌گذاری این قمر ادای احترامی به اساطیر یونان است؛ کالیپسو نام پری دریایی زن در شعر حماسی «اودیسه» اثر هومر است. اطلاعات دقیق‌تر دربارهٔ جرم، چگالی، ساختار درونی و ترکیب کانی‌شناسی این قمر، همچنان از جمله پرسش‌های بی‌پاسخ در مطالعات سیاره‌شناسی مربوط به منظومهٔ زحل باقی مانده است.

لغت نامه دهخدا

کالیپسو. [ س ُ ] ( اِخ ) ربّةالنوع دریا در اساطیر یونان. رجوع به اعلام المنجد شود.

دانشنامه عمومی

کالیپسو (دوربین). کالیپسو ( دوربین ) ( به انگلیسی: Calypso ( camera ) ) یک دوربین عکاسی ساخت شرکت نیکون است.
کالیپسو (قمر). کالیپسو یکی از ۶۲ قمر شناخته شدهٔ سیاره زحل است و همچنین یکی از دو قمر تروجان تتیس می باشد. کالیپسو در ۱۳ آگوست ۱۹۸۰ میلادی بوسیلهٔ مشاهدات تلسکوپ های زمینی کشف شده است.
این قمر در مدار خود به شکل یک دایرهٔ نسبتاً کامل به دور زحل گردش می کند. فاصلهٔ متوسط کالیپسو تا مرکز زحل ۲۹۴٬۶۱۹ کیلومتر و فاصلهٔ آن با سطح گازی زحل حدود ۲۳۴٬۳۵۱ کیلومتر می باشد. مدت زمان یکبار گردش کالیپسو به دور زحل برابر ۱ روز و ۲۱ ساعت و ۱۸ دقیقه و ۲۶٫۱ ثانیه است که این زمان دقیقاً برابر مدت زمان یکبار دوران این قمر به دور خود نیز هست. کالیپسو دارای شکل نامنظمی است و قطر متوسط آن ۲۱٫۴ کیلومتر می باشد. سطح این قمر دارای خاصیت بازتاب نور بسیار زیادی است به طوری که می تواند ۷۰ درصد نور خورشید را انعکاس دهد.
این قمر تاکنون چند بار توسط کاوشگرهای فضایی مختلف ملاقات شده است. کاوشگر وویجر ۱ در ۱۲ نوامبر ۱۹۸۰، کاوشگر وویجر ۲ در ۲۵ آگوست ۱۹۸۱ و کاوشگر کاسینی - هویگنس که از ۱ ژوئیه ۲۰۰۴ دور زحل در حال گردش است، همگی با کالیپسو ملاقات کرده اند.
کالیپسو (ماهواره). کالیپسو ( انگلیسی: CALIPSO ) ماهواره مطالعات زیست محیطی ناسا و مرکز ملی مطالعات فضایی فرانسه است که در آوریل ۲۰۰۶ توسط راکت دلتا ۲ به فضا پرتاب شد.
نام کالیپسو ( CALIPSO ) از حروف اول کلمات Cloud - Aerosol Lidar and Infrared Pathfinder Satellite Observations به معنی دیده بانی ابر و هواپخش با ره یاب مادون قرمز و لیدار ماهواره ای گرفته شده است.
ابزارهای سنجش از دور فعال و غیرفعال نصب شده بر روی کالیپسو هواپخش ها و ابرها را در تمامی ساعات شبانه روز پایش می کند. ماهواره کالیپسو بخشی از سامانه ای - ترین است که با ماهواره های آکوا، آئورا ) و کلودست این سامانه را تشکیل داده اند.
کالیپسو (کتاب). کالیپسو ( Calypso ) مجموعهٔ بیست و یک داستان اتوبیوگرافی کوتاه از دیوید سداریس است. کتاب در ۲۹ام ماه می سال ۲۰۱۸ توسط Little Brown and Company منتشر شد. از مجموع ۲۱ داستانِ کتاب، ۱۴ تای آن قبلاً در مجلات و روزنامه های مختلف با اسامی دیگری منتشر شده بود.
کالیپسو در سال ۱۳۹۷، توسط نشر سنگ و با ترجمهٔ رضا اسکندری آذر به زبان فارسی منتشر شد.

دانشنامه آزاد فارسی

کالیپسو (اخترشناسی). کالیپْسو (اخترشناسی)(Calypso)
قمر کوچک سیارۀ زحل. فاصلۀ کالیپسو از زحل به اندازۀ فاصلۀ قمرهای تتیس و تلستو است، اما بنابه قرارداد، یازدهمین قمر این سیاره محسوب می شود. کالیپسو حدوداً هر دو روز زمینی یک بار و در ارتفاع تقریبی ۲۹۵هزار کیلومتری بر گرد زحل مدارپیمایی می کند. مدار این قمر دایره ای شکل و موازی با استوای زحل است. کالیپسو شکلی نامنظم دارد. بزرگ ترین قطر آن حدود ۳۴ کیلومتر، و کوچک ترین قطر آن نزدیک به ۲۲ کیلومتر است. می توان این قمر را به راحتی در دهانه های متوسط ماه جا داد. جرم، چگالی، ساختار درونی، و ترکیب کالیپسو نامعلوم است. مشخصۀ کالیپسو رابطۀ مداری آن با قمر تتیس است. کالیپسو در نزدیکی نقطۀ لاگرانژی مسیر تتیس همان مدار تیتس را می پیماید، این نقطه در فاصلۀ یک ششم مدار و در پشت این قمر بزرگ است. در چنین فاصله ای، نیروهای گرانشی چنان در تعادل قرار دارند که کالیپسو از مدار تتیس استفاده می کند ولی با آن برخورد ندارد. بنابه نظر برخی از اخترشناسان، کالیپسو و تلستو، که در مدار تتیس شریک اند، احتمالاً مدت ها پیش قمر یگانه ای بوده اند. با این حال، این نظریه توضیح نمی دهد که چگونه این دو قمر جدا از هم و در دو نقطۀ لاگرانژی تتیس قرار گرفته اند. در ۱۹۸۱، گروهی از اخترشناسان امریکایی، ازجمله ویلیام بام، داگلاس کاری، دَن پسکو، کِنِت سایدلمن، و برد اسمیت، کالیپسو را با استفاده از تصاویر به دست آمده از دوربین جسم کم فروغ کشف کردند. این دوربین اکنون در تلسکوپ فضایی هابل نصب شده است. کالیپسو به نام پری دریایی، در شعر حماسی اودیسه، اثر هومر، نام گذاری شده است.
کالیپسو (اسطوره). کالیپْسو (اسطوره)(calypso)
در افسانه های یونان، از پریان دریایی و دختر یکی از تیتانها به نام اطلس. به روایت هومر هنگامی که کشتی اولیس در راه بازگشت به خانه دچار طوفان شد، او به جزیرۀ اوگوگیا (احتمالاً مالت) پناه برد. کالیپسو سر راه او قرار گرفت و درنتیجه اولیس به اقامتی هفت ساله در آن جزیره تن داد. او مهمان نوازی را در حق اولیس تمام کرد و عهد کرد اگر به ازدواج با وی رضایت دهد به او عمر جاودان بخشد. کالیپسو برای اولیس دو پسر زایید. اما سرانجام هِرمِس از جانب زئوس به کالیپسو فرمان داد که اولیس را آزاد کند. پس از جدایی، کالیپسو از غصه دق کرد.
کالیپسو (موسیقی). کالیپْسو (موسیقی)(calypso)
ترانۀ طنزآمیز جزایر هند غربی (وست ایندیز) با ضربِ سنکوپ دار. کالیپسو آواز سنّتیِ ترینیداد است و در کارناوال های سالانۀ آن جا فراوان شنیده می شود. ریشه های کالیپسو به آوازهای ستایش و مدحِ ساکنانِ افریقای غربی باز می گردد. کالیپسو را نخستین بار هَری بلافونته (۱۹۲۷ـ ) در ۱۹۵۶ باب کرد. مایتی اسپَرو (۱۹۳۵ـ ) مشهورترین خوانندۀ کالیپسو اهل ترینیداد است.

جمله سازی با کالیپسو

💡 باکونونیست‌ها پیش از مرگ دعای زیر را می‌خوانند که همچون بیشتر نوشته‌های مذهبیشان به صورت کالیپسو است.

کص یعنی چه؟
کص یعنی چه؟
دول یعنی چه؟
دول یعنی چه؟
فال امروز
فال امروز