لغت نامه دهخدا
بطین. [ ب َ ] ( ع ص ) کلان شکم. ( منتهی الارب ). کلان شکم، یقال: رجل بطین. ( ناظم الاطباء ). شکم آور. ( مهذب الاسماء ). شخص بزرگ شکم. ( فرهنگ نظام ). بزرگ شکم. ( آنندراج ) ( غیاث ). || آنکه شکم وی پر باشد. ( ناظم الاطباء ). || توانگر. ( منتهی الارب ). || دور و بعید، یقال: شاءو بطین. ( منتهی الارب ). دور و بعید. ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ). || ( اِخ ) لقب شخصی است. ( آنندراج ). لقب مردی خارجی. ( منتهی الارب ) ( از ناظم الاطباء ).
بطین. [ ب ُ طَ ] ( ع اِ مصغر ) تصغیر بطن. ( غیاث ). مصغر بطن. ( ناظم الاطباء ). معنی بطین شکمک بود. ( التفهیم ). شکم کوچک. || منزل دوم از منازل قمر و آن سه کوکب است بر مثال دیگ پایه ها که بر بطن حمل واقع شده است. ( از آنندراج ). نام منزل دوم است از منازل قمر و آن سه کوکب است در بطن برج حمل. ( فرهنگ نظام ). منزلی است از منازل قمر و هو بطن الحمل. ( مؤید الفضلاء ). یکی از منازل قمر که شکم برج حمل است و آن سه ستاره خرد است که بر صورت دیگ پایه ها واقع شده. ( منتهی الارب ). به اصطلاح نجوم منزل دویم از منازل قمر که در شکم برج حمل واقع گشته و آن سه ستاره خرد است که بر صورت دیگ پایه واقع شده. ( ناظم الاطباء ). نام منزل دوم از منازل قمر و آن سه ستاره باریک است بر شکل مثلث که بر دُم حمل واقع شده. ( غیاث ). نام منزل دوم از [ منازل قمر ]. ( التفهیم ). منزلی است از منزلهای ماه. ( مهذب الاسماء ). از ستارگان منازل قمر است و آن تصغیر بطین است و از اینرو مصغر شده است تا فرقی میان آن و بطن الحوت یکی دیگر از منازل قمر باشدو بطین سه ستاره است بشکل دیگ پایه ها یا مثلث شکلی که دیگ را هنگام طبخ بر آن نهند و آن نزدیک بطن الحمل است یکی ستاره آن تابان و دو دیگر کم نورند و این دو پس از طلوع ستاره تابان برآیند. ( از صبح الاعشی ). منزل دویم از منازل قمر است از آخر شرطین تا بیست و پنج درجه و چهل ودودقیقه وپنجاه ویک ثانیه از حمل. و علمای احکام او را منزلی سعد شمارند. ( یادداشت مؤلف ).سه ستاره تاریکند بر شکل مثلثی بر دنبه حمل، میان ایشان و میان شرطین مقدار نیزه ای است و ماه گاه گاه او را بپوشاند. و آن منزل دوم از منازل قمر است و رقیب آن ذبانا باشد. ( از جهان دانش ص 116 ):
ماه و پروین را نگر در قد او
همچنان کز بطن ماهی در بطین.سعدی.
