سوگیری

سوگیری. ( حامص مرکب ) نگهبانی و حمایت. یاری. اعانت. ( ناظم الاطباء ).

نگهبانی و حمایت و یاری و اعانت

{bias} [علوم سلامت] هرگونه انحراف نظام مند یا خطای منظم در نتیجه گیری یا استنباط یا فرایندهای منتهی به این انحراف

گرایستگی یا سوگیری یا سوگرایی، تمایل به جانبداری از یک نظریه یا قضیه بدون بررسیِ درستی یا نادرستی آن است و با خودداری و امتناع از در نظر گرفتن دیدگاه های جایگزین منطقی همراه است. سوگیری غالباً به طور ناآگاهانه در داوری شخص اثر می گذارد و غالباً به سوءتفاهم و تعارض می انجامد. افراد می توانند در دفاع یا در برابر یک فرد، قومیّت، ملّت، مذهب، طبقهٔ اجتماعی، حزب سیاسی و اُلگوهای نظری و ایدئولوژیک در حوزه های علمی دچار سوگیری شوند. سوگیری به معنی یک جانبه گرایی و فاقد دیدگاه بی طرفانه یا نداشتن یک ذهن باز است. سوگیری می تواند به شکل های مختلف نمود یابد و با پیشداوری و شهود مربوط است.
در علم و مهندسی، سوگیری یک خطای سیستماتیک است. نتایج سوگیری آماری از یک نمونهٔ ناعادلانهٔ جمعیتی، یا از فرایند برآوردی است که نتایج دقیقی را به طور متوسط و سرشکن به دست نمی دهد.
سوگیریِ شناختی تکرار یا پافشاری اشتباه در اندیشیدن، ارزیابی، یادآوری یا دیگر فرایندهای شناختی و الگوی انحراف از استانداردها در قضاوت است و به موجب آن نتایج استنتاجی، ممکن است نامعقول باشند. سوگیریِ شناختی الگویی است که در قضاوت و استدلال، انحراف ایجاد کرده و به موجب آن، نتیجه گیری هایی که در مورد سایر افراد و موقعیت ها انجام می گیرد ممکن است به شکلی غیرمنطقی صورت گیرند. افراد، «واقعیت اجتماعی ذهنی» شان را از طریق مشاهدهٔ ورودی ها شکل می دهند. شکل گیری «واقعیت اجتماعی» یک فرد، رفتار وی در جامعه را دیکته می کند و نه ورودی های عینی او؛ بنابراین سوگیری شناختی، در نهایت ممکن است به تحریف ادراکی، قضاوت نادرست، تفسیر غیرمنطقی یا آنچه که به طور گسترده، بی خردی نامیده می شود، منجر شود.
بر پایهٔ «اثر لنگر انداختن»، معمولاً اولین گزینه های ارائه شده، تأثیر به سزایی در انتخاب افراد بین گزینه های موجود دارند. زمانی که «سوزن فکر» و تصمیم گیری فرد بر روی مورد خاصی «گیر» کند، تصمیم گیری ها و قضاوت های آتی وی در طی مقایسهٔ موارد موجود با مورد یا موارد اولیه شکل می گیرند. یک طراح سؤال می تواند از جهت گیری های شناختی مغز افراد، در به دام انداختن آن ها و کسب نتیجهٔ دلخواه، کمال استفاده را ببرد.
آپوفنیا همچنین شناخته شده با عنوان اُلگوگرایی، یا عامل گرایی، تمایل انسان به درک الگوهای معنادار از داده های اعداد تصادفی است. پاریدولیا نیز یک پدیدهٔ روان شناختی است که در آن فرد، علایم یا صداهایی را که ادراک می کند به صورت معنادار می شناسد. از مثال های معمولی که در این باره زده می شود می توان به این موارد اشاره کرد: دیدن چهره در ابرها، دیدن چهره در ماه، شنیدن پیام های ناشناخته وقتی نوار یا صدای ضبط شده به صورت برعکس پخش می شود. چنین سوگیری ها و پیش داوری هایی می توانند ناخواسته، ذهن قضاوت گر بیننده را دچار انحراف و خطا در «برداشت خردمندانه» کنند.

هرگونه انحراف نظام‌مند یا خطای منظم در نتیجه‌گیری یا استنباط یا فرایندهای منتهی به این انحراف.

💡 ریچارد گرنل، سفیر آمریکا در آلمان در رابطه با کلاس رلوتیوس، روزنامه‌نگار نشریه اشپیگل، در نامه ای به این مجله از سوگیری نهادی ضد آمریکایی شکایت کرد و خواستار تحقیقات مستقل شد. گرنل نوشت: «این اخبار جعلی عمدتاً بر سیاست‌های ایالات متحده و بخش‌های خاصی از مردم آمریکا تمرکز می‌کند.»

💡 3. تخمین ارزش ذهنی - هنگام تخمین ارزش گزینه های واقعی، سوگیری های شخصی می تواند دخالت کند و منجر به نتایج ذهنی و بالقوه نادرست شود.

💡 اثر اجماع کاذب عنوان یک نوع سوگیری شناختی در روان‌شناسی است. منظور از اثر اجماع کاذب اشاره به این ایدهٔ رایج ولی نادرست است که افراد فکر می‌کنند دیگران هم عقاید، نظرات و جهان‌بینی‌ای مشابه با آن‌ها دارند. این پدیده می‌تواند به آشفتگی، سوء برداشت، تصمیم‌گیری‌های ضعیف و ناکارآمدی منجر شود و عاملی نامطلوب برای کسب‌وکار‌ها محسوب می‌شود.