عاملیت

{agency} [جامعه شناسی] کنش کنشگر اجتماعی (social actor ) در حوزۀ علوم اجتماعی و اثرات آن

💡 در حوزه چگونگی مقابله با فساد، علی اعطا در گفتگوی تفصیلی با روزنامه شرق گفته‌است: «من برای مقابله با فساد، به اقدام در چارچوب یک‌ مدل سیاستی-عملیاتی چهاروجهی قائل هستم که در یک ضلع،اصلاح فرایندها در شهرداری، در یک ضلع توسعه شفافیت با سیاست‌گذاری شورا و عاملیت مدیریت ارشد شهرداری، در یک‌ ضلع نظارت همگانی جامعه‌محور‌ و‌ در یک ضلع نهادهای نظارتی فرادست مؤثر هستند.»

💡 فایده‌گرایی اغلب به عنوان نظریه مبادله اجتماعی یا نظریه انتخاب عقلانی در زمینه جامعه‌شناسی شناخته می‌شود. این سنت تمایل دارد به عاملیت کنشگران عقلانی فردی امتیاز دهد و فرض می‌کند افراد در تعاملات همیشه به دنبال حداکثر کردن منافع شخصی خود هستند. همان‌طور که توسط جاش ویتفورد استدلال می‌شود، کنشگران منطقی دارای چهار عنصر اساسی فرض می‌شوند:

💡 برخی مقارنه‌گرایی را معادل نظریهٔ اشاعره در رد علیت می‌دانند. برطبق این ایده، خداوند با خواست و ارادهٔ خود عالم را لحظه‌به‌لحظه اداره می‌کند. در این دیدگاه، اعمال انسانها مخلوق است. هر عمل از دو عامل برمی‌خیزد: یکی خدا که خالق عمل است، و دیگری انسان که عاملیت‌اش را «کسب» می‌کند. خدا در مورد اعمال انسانی دارای عاملیتی است که انسان در واقعیت به شکل عامل آنرا به اجرا می‌گذارد.