صورت کردن

صورت کردن. [ رَ ک َ دَ ] ( مص مرکب ) تصویر کشیدن. نقاشی کردن. صورت کشیدن: منذر بفرمود تا بهرام [ را ] همچنان کمان بزه کشیده بر پشت اسب و آن گور و شیر و تیر اندر زمین همچنان صورت کردند. ( ترجمه تاریخ طبری ). این خانه را از سقف تا به پای زمین صورت کردند. ( تاریخ بیهقی ). بر این جمله که بر حاشیه این ورقه صورت کرده آمده است. ( فارسنامه ابن بلخی ). خال دعاگوی زین الدین مینوشت و جمال نقاش اصفهانی آنرا صورت میکرد. ( راحةالصدور راوندی ).
هنر باید که صورت میتوان کرد
به ایوانها در از شنگرف و زنگار.سعدی ( گلستان ).غافلست از صورت زیبای او
آنکه صورتهای زیبا میکند.سعدی.رجوع به صورت شود. || تصور. ( تاج المصادر بیهقی ). پنداشتن. تصور کردن:
صورت نکنم که صورت داد
در گوهر انس و جان ببینم.خاقانی.تاآن شاهزاده صورت نکند که این شهنشاه کاری به گزاف وحجتی پیش گرفت. ( تاریخ طبرستان ). پشت لشکرگاه ایشان فروگرفت تا صورت کنند از پیش لشکر است و ما از پس، سراسیمه شوند. ( تاریخ طبرستان ). || حاصل کردن. بدست آوردن: جائی که هیزم ایشان صندل بود مرا در وی چه ربح تواند بود و چه سود صورت توان کرد. ( سندبادنامه ص 301 ). || تضریب. نمّامی. سخن چینی. گزارش دادن به دروغ: در مجلس عالی صورت کرده اند که بنده از وکیلان این قوم است و واﷲ که نیستم و هرگز نبوده ام. ( تاریخ بیهقی چ ادیب ص 454 ). و دیگر صورت کردند که وی را با اعدا زبان بوده است و مراد به این حدیث آمدن سلجوقیان بخراسان است. ( تاریخ بیهقی ص 485 ). پدرش از وی بیازرده بود از صورتهائی که بکرده بودند. ( تاریخ بیهقی ). گفتم چنین بود ولیکن خلیفه را چند گونه صورت کرده اند. ( تاریخ بیهقی ). || صورت برداشتن. فهرستی از اشیاء و اثاثیه تهیه کردن. اقلام اسباب و اثاثه را در کاغذی ثبت کردن، و بدین معنی رجوع به صورت برداشتن شود.

( ~. کَ دَ ) [ ع - فا. ] (مص م. ) به وهم انداختن، به گمان انداختن.

( مصدر ) تصویر چیزی را کشیدن نقاشی کردن.

به وهم انداختن، به گمان انداختن.

💡 و از بیداری و حزم‌ و احتیاط این پادشاه محتشم‌، رضی اللّه عنه، یکی آن است که بروزگار جوانی که بهرات میبود و پنهان از پدر شراب میخورد، پوشیده از ریحان خادم فرود سرای‌ خلوتها میکرد و مطربان میداشت مرد و زن که ایشان را از راههای نبهره‌ نزدیک وی بردندی. در کوشک باغ عدنانی فرمود تا خانه‌یی برآوردند خواب قیلوله‌ را و آن را مزمّلها ساختند و خیشها آویختند، چنانکه آب از حوض‌ روان شدی و بطلسم‌ بر بام خانه شدی و در مزمّلها بگشتی و خیشها را تر کردی. و این خانه را از سقف تا بپای زمین صورت کردند، صورتهای الفیه‌، از انواع گرد آمدن مردان با زنان، همه برهنه، چنانکه جمله آن کتاب را صورت و حکایت و سخن نقش کردند. و بیرون این‌، صورتها نگاشتند فراخور این صورتها. و امیر بوقت قیلوله آنجا رفتی و خواب آنجا کردی. و جوانان را شرط است که چنین و مانند این بکنند.

💡 و چو این حال را تقریر کردیم، گوییم که از حکم عقل چنان واجب آید که مر آفریدگار عالم را سخن گفتن با مردم باشد خاصه، بیرون از دیگر جانوران، و آن سخن گفتن از او مردم را به راه کتابت باشد به صورت کردن مر آن فرمان را که دهد برگوهر خاک، که حد کتابت این است که او اثری باشد بر خاک پدید آورده، و قول گوینده از آن نبشته عبارت باشد و مقصود او- سبحانه- از آن سخن که بگوید از راه کتابت مر مردم را، صلاح حال او باشد پس ازآنکه نفس او از جسد جدا شده باشد.