سنگنوشته به متونی گفته میشود که روی سنگها کندهکاری یا حک شدهاند و برای ثبت اطلاعات، یادبود یا پیامهای مهم به کار میروند. این واژه معمولاً به نوشتههای تاریخی، مذهبی یا یادمانی اشاره دارد که به دلیل حک شدن روی سنگ، دوام و ماندگاری طولانی دارند و نسلها بعد نیز قابل مشاهدهاند.
سنگنوشتهها در طول تاریخ برای ثبت وقایع مهم، فرمانها، یادبود پادشاهان یا شخصیتهای برجسته و نیز بیان عقاید دینی و فرهنگی مورد استفاده قرار گرفتهاند. این متون به پژوهشگران و مورخان کمک میکنند تا زندگی، فرهنگ و زبان گذشته را مطالعه و تحلیل کنند و نمونهای از هنر و مهارتهای حکاکی گذشته به شمار میروند.
فراتر از کاربرد عملی، سنگنوشتهها ارزش معنوی، تاریخی و علمی بالایی دارند و نماد پیوند انسان با گذشته و تلاش برای ثبت و انتقال دانش هستند. آنها علاوه بر جنبه یادمانی، نشاندهنده تلاش انسان برای ماندگاری پیامها و ارتباط با نسلهای آینده هستند و منبع مهمی برای شناخت تاریخ، زبان و هنر فرهنگی محسوب میشوند.
سنگ نوشته. [ س َ ن ِ وِ ت َ / ت ِ ] ( اِ مرکب ) رجوع به سنگ نبشته شود.
(سَ. نِ وِ تِ ) (اِمر. ) سنگی که بر روی آن نوشته ای را کنده باشند، کتیبة سنگی.
۱. کلماتی که بر روی سنگ کنده باشند، نوشته بر روی سنگ.
۲. کتیبۀ سنگی.
سنگی که بر روی آن نوشتهای را کنده باشند، کتیبه سنگی.
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 در سال ۱۳۹۰ سنگنوشتهای از قبرستان پیرامون آرامگاه مالک در شهرستان سنقر کلیایی کشف شد که پس از راهاندازی موزهٔ مردمشناسی سنقر هماکنون در این موزه نگهداری میشود.
💡 در سال ۵۱۸ پیش از میلاد بنای تخت جمشید به عنوان پایتخت نو هخامنشیان در پارسه آغاز گردید. بنیانگذار تخت جمشید داریوش بزرگ بود، هرچند پس از او پسرش خشایارشا و نوهاش اردشیر یکم با افزودن بناهای دیگر، این مجموعه را گسترش دادند. بسیاری از آگاهیهای کنونی که در مورد پیشینهٔ هخامنشیان و فرهنگ آنها در دسترس است به دلیل سنگنوشتهها و گِلنوشتههایی است که در این کاخها و بر روی دیوارهها و لوحههای آن حکاکی شده است.
💡 ایالت رخج در خاور فلات ایران قرار داشت و مشتمل بر قندهار امروزی در افغانستان میشدهاست. نخستین بار در فرگرد نخست وندیداد اوستا بنام هَرَخوَیتی و در فهرست سرزمینهای تابع هخامنشیان در سنگنوشتههای هخامنشی بنام هَرَهُوَتیش آمدهاست.
