اوقات فراغت

در تعریف دقیق خود، به دوره‌های زمانی اطلاق می‌شود که فرد از زیر بار مسئولیت‌های شغلی، تحصیلی، یا الزامات اجتماعی رها گشته و زمان کاملاً در اختیار اوست. این زمان نه تنها به معنای «بیکاری» یا «وقت مرده» نیست، بلکه فرصتی است که فرد با انگیزه و رضایت درونی، از میان طیف وسیعی از فعالیت‌های ممکن، آنچه را که خود میل دارد، انتخاب و دنبال می‌کند. بنابراین، عناصر کلیدی در تعریف آن عبارتند از: آسودگی از تکلیف موظف، آزادی انتخاب، و انگیزه شخصی. این آزادی انتخاب و تحقق اراده فردی، اوقات فراغت را از هر نوع فعالیت اجباری یا صرفاً برای گذراندن وقت متمایز می‌سازد و به آن ماهیتی سازنده می‌بخشد.

اهمیت استراتژیک این مفهوم در سلامت روانی و اجتماعی فرد انکارناپذیر است. بی‌توجهی یا سوءمدیریت این زمان می‌تواند منجر به آسیب‌ها و انحرافات جدی گردد، چنانکه در آموزه‌های دینی نیز هشدار داده شده است؛ برای مثال، امام صادق (علیه السّلام) بیان داشته‌اند که اشتغال نیافتن انسان به امری سازنده، وی را به دلیل بیکاری به فعالیت‌های زیان‌آور سوق می‌دهد. از این منظر، اوقات فراغت بستر اصلی برای شکل‌گیری احساس استقلال، خودشکوفایی و تعالی فردی است. عاملیت و انتخاب‌گری در این دوران، مستقیماً با اعتماد به نفس و رضایتمندی درونی فرد در ارتباط است.

با توجه به نقش محوری این مفهوم در سلامت جامعه، برنامه‌ریزی صحیح و جهت‌دهی سالم به فعالیت‌های این دوران، ابزاری قدرتمند برای پیشگیری از نابهنجاری‌های اجتماعی و روانی محسوب می‌شود. هنگامی که افراد فرصت‌های اوقات فراغت خود را به گونه‌ای هدفمند و سازنده (مانند فعالیت‌های هنری، ورزشی، مطالعاتی یا خدمات اجتماعی) پر می‌کنند، خلاقیت‌های فردی شکوفا شده و این شکوفایی در نهایت به ارتقای عملکرد و پویایی کلی اجتماع منجر خواهد شد. مدیریت مؤثر اوقات فراغت، نه یک تجمل، بلکه یک ضرورت برای دستیابی به زندگی متعادل و جامعه‌ای پیشرو است.

فرهنگستان زبان و ادب

{leisure} [گردشگری و جهانگردی] اوقات آزاد برای انجام کارهای مورد علاقه

دانشنامه عمومی

اوقات فَراغَت زمان هایی است که فرد آن را طبق تمایل شخصی خود و برای خود تنظیم می کند و برنامه آن در مورد هرکس متفاوت است و به سلیقه، نیازهای روحی، سن و توان مالی فرد بستگی دارد.
فَراغَت به زمان هایی گفته می شود که افراد کار ضروری برای انجام ندارند و معمولاً در این مواقع تمایل به انجام فعالیت های فرح بخش و نشاط آور بیشتر می شود. اوقات جمع وقت است که قبل از فراغت می آید. اوقات فراغت وام واژه ای عربی در فارسی است که از ( به عربی: وقت فراغ ) گرفته شده است.
اوقات فراغت از لحاظ تاریخی امتیازات طبقه بالا بوده است. فرصت های اوقات فراغت با پول بیشتر، یا سازماندهی و زمان کمتری درآمد، در اواسط تا اواخر قرن نوزدهم افزایش چشمگیری داشت و در انگلیس شروع شد و به سایر کشورهای ثروتمند اروپا گسترش یافت. این کشور همچنین در ایالات متحده گسترش یافت، اگرچه آن کشور با وجود داشتن ثروتش، اوقات فراغت کمتری را در اروپا فراهم کرد. مهاجران به ایالات متحده دریافتند که آنها باید سخت تر از آنچه در اروپا کار می کردند کار کنند. اقتصاددانان همچنان تحقیق می کنند که چرا آمریکایی ها ساعتی طولانی تر کار می کنند. اوقات فراغت در قرن نوزدهم به وجود نیامده است، بلکه از ابتدای تاریخ در دنیای غیرفعال نقش بسته است.
اوقات فراغت (فیلم). اوقات فراغت ( انگلیسی: Timepass ) فیلم درام عاشقانه هندی مراتی - زبان است که در سال ۲۰۱۴ منتشر شد و کارگردانی آن را راوی جادهاو بر عهده داشت. قسمت دوم این فیلم با نام اوقات فراغت ۲ در روز ۱ مهٔ ۲۰۱۵ اکران گردید. قسمت سوم این فیلم با عنوان اوقات فراغت ۳ در سال ۲۰۲۲ منتشر شد. فیلم اوقات فراغت ۳، در روز ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۲ اکران شد.

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] اوقات فراغت، اصولا فرصت هایی است که انسان مسئولیت پذیر هیچ گونه تکلیف یا کار موظفی را عهده دار نبوده، زمان در اختیار اوست تا با میل و انگیزه شخصی به امر خاصی بپردازد.
فراغت در لغت به معنای آسایش، آسودگی، آسوده شدن از کار روزانه و غیر آن معنا شده است.اصولاً اوقات فراغت فرصت هایی است که انسان مسئولیت پذیر هیچ گونه تکلیف یا کار موظفی را عهده دار نبوده، زمان در اختیار اوست تا با میل و انگیزه شخصی به امر خاصی بپردازد. در تعریف اوقات فراغت مفهوم رضایت، انگیزه و عامل انتخاب نقش اساسی دارد. در حقیقت بارزترین ویژگی اوقات فراغت این است که انسان از روی رضایت باطنی و انگیزه شخصی، از میان مجموعه متنوع و گسترده ای از فعالیت ها به اختیار خویش یکی را بر می گزیند. ناگفته نماند که اوقات فراغت به معنی بیکاری، وقت آزاد یا وقت مرده نیست، بلکه اوقات فراغت را می توان فرصت هایی دانست که انسان رها از الزامات و وظایف شغلی، مدرسه ای و اجتماعی، آزادانه و از سر رضایت درونی عهده دار نحوه گذران عمر خویش می شود.
اهمیت اوقات فراغت
اوقات فراغت در زندگی انسان حساسیت فوق العاده ای دارد و اندکی بی تفاوتی و بی توجهی به آن می تواند آسیب ها و انحرافات فراوان به بار آورد، امام صادق(علیه السّلام) در هشداری می فرمایند: انسان اگر به کاری مشغول نباشد از فرط خوشی و بیکاری و بیهودگی به کارهایی دست می زند که ضررش بر او و نزدیکانش بسیار است. بنابر آن چه گذشت در می یابیم که اوقات فراغت بستر مناسبی برای شکل گیری و ظهور رضایت و انتخاب گری هر فرد است، امری که لازمه احساس استقلال و خود شکوفایی و تعالی انسان است و این امر به نوبه خود در پیشرفت و کاکرد هر چه بیشتر اجتماع نیز مؤثر است. اگر برنامه های اوقات فراغت با جهت گیری صحیح و سالم انتخاب شود، بسیاری از نابسامانی های روحی و جسمی و اجتماعی درمان یافته و خلاقیت های فردی و اجتماعی را به بار خواهد آورد.
کارکردهای مثبت اوقات فراغت
۱ـ فهم مسئولیت پذیری و نقش فرد در سازندگی و اعتلای خویش و نیز شناخت نقاط ضعف و محدودیت های خود دانست. افراد خلاق، علاوه بر این که از هوش سرشار، صداقت، صراحت و انعطاف پذیری برخوردار هستند از اوقات فراغت خود حداکثر استفاده را کرده اند و با آزاد اندیشی و تفکر مسائل مختلف را ارزیابی می کنند.۲ـ سلامت روانی فشارها و خستگی های جسمی و روحی ناشی از اشتغال مستمر و بدون وقفه به کارهای الزامی و اجباری به تدریج زمینه نشاط و شادابی و سرزندگی و تعادل حیاتی فرد را سلب کرده و چه بسا باعث اختلالات روانی همچون افسردگی، اضطراب و بیماری های روان تنی می گردد. در این میان تفریحات سالم عامل مهم مقابله با این اختلالات است.۳ـ شکل دهی شخصیت سالم: ساعات فراغت فرصتی است که انسان می تواند به ارزیابی عملکرد گذشته خویش بپردازد. عادت های ناپسند و زشت گذشته خویش را با رضایت و انگیزه باطنی ترک کند و فارغ از فشارهای روانی و خستگی های روحی و جسمی که در غیر اوقات فراغت همیشه با آن مواجه بوده، و با نشاط و سروری باطنی و روحیه ای عالی با کسب عادات خوب و شخصیت سالم بپردازد.اساساً می توان در پرتو برنامه ریزی و با توصیه های دینی، به فراغت گوارایی که امام سجاد (علیه السّلام) آن را درخواست می کنند، دست یافت، فراغتی که از ویژگی های زیر برخوردار است:خداوندا! اگر برای ما فراغتی از کارهای دنیا مقدّر فرموده ای، پس آن را فرصتی همراه با سلامتی قرار ده که در آن رنجی حاصل نشود و ملامتی به وجود نیاید. تا این که فرشتگانی که به ثبت گناهان ما مامورند با صحیفه ای خالی از گناه از پیش ما بروند و فرشتگان مامور به نیکی ها، خوشحال از اعمالی که از ما نوشته اند، از نزد ما برگردند.
عوارض اوقات فراغت
...
[ویکی فقه] اوقات فراغت (اخلاق). اوقات فراغت، اصولا فرصت هایی است که انسان مسئولیت پذیر هیچ گونه تکلیف یا کار موظفی را عهده دار نبوده، زمان در اختیار اوست تا با میل و انگیزه شخصی به امر خاصی بپردازد.
فراغت در لغت به معنای آسایش، آسودگی، آسوده شدن از کار روزانه و غیر آن معنا شده است.اصولاً اوقات فراغت فرصت هایی است که انسان مسئولیت پذیر هیچ گونه تکلیف یا کار موظفی را عهده دار نبوده، زمان در اختیار اوست تا با میل و انگیزه شخصی به امر خاصی بپردازد.
افروز، غلامعلی، مباحثی در روان شناختی و تربیت کودکان و نوجوانان، ص۱۲۳.
اوقات فراغت در زندگی انسان حساسیت فوق العاده ای دارد و اندکی بی تفاوتی و بی توجهی به آن می تواند آسیب ها و انحرافات فراوان به بار آورد، امام صادق(علیه السّلام) در هشداری می فرمایند: انسان اگر به کاری مشغول نباشد از فرط خوشی و بیکاری و بیهودگی به کارهایی دست می زند که ضررش بر او و نزدیکانش بسیار است.
مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۳، ص۸۷.
۱ـ فهم مسئولیت پذیری و نقش فرد در سازندگی و اعتلای خویش و نیز شناخت نقاط ضعف و محدودیت های خود دانست. افراد خلاق، علاوه بر این که از هوش سرشار، صداقت، صراحت و انعطاف پذیری برخوردار هستند از اوقات فراغت خود حداکثر استفاده را کرده اند و با آزاد اندیشی و تفکر مسائل مختلف را ارزیابی می کنند.۲ـ سلامت روانی فشارها و خستگی های جسمی و روحی ناشی از اشتغال مستمر و بدون وقفه به کارهای الزامی و اجباری به تدریج زمینه نشاط و شادابی و سرزندگی و تعادل حیاتی فرد را سلب کرده و چه بسا باعث اختلالات روانی همچون افسردگی، اضطراب و بیماری های روان تنی می گردد. در این میان تفریحات سالم عامل مهم مقابله با این اختلالات است.۳ـ شکل دهی شخصیت سالم: ساعات فراغت فرصتی است که انسان می تواند به ارزیابی عملکرد گذشته خویش بپردازد. عادت های ناپسند و زشت گذشته خویش را با رضایت و انگیزه باطنی ترک کند و فارغ از فشارهای روانی و خستگی های روحی و جسمی که در غیر اوقات فراغت همیشه با آن مواجه بوده، و با نشاط و سروری باطنی و روحیه ای عالی با کسب عادات خوب و شخصیت سالم بپردازد.اساساً می توان در پرتو برنامه ریزی و با توصیه های دینی، به فراغت گوارایی که امام سجاد (علیه السّلام) آن را درخواست می کنند، دست یافت، فراغتی که از ویژگی های زیر برخوردار است:خداوندا! اگر برای ما فراغتی از کارهای دنیا مقدّر فرموده ای، پس آن را فرصتی همراه با سلامتی قرار ده که در آن رنجی حاصل نشود و ملامتی به وجود نیاید. تا این که فرشتگانی که به ثبت گناهان ما مامورند با صحیفه ای خالی از گناه از پیش ما بروند و فرشتگان مامور به نیکی ها، خوشحال از اعمالی که از ما نوشته اند، از نزد ما برگردند.
امام سجاد (علیه السلام)، صحیفه سجادیه، دعای ۱۱، ص۷۳.
...

ویکی واژه

اوقات آزاد برای انجام کارهای مورد علاقه.