دانشنامه آزاد فارسی
عُمَرِ بن عَبدُالعَزیز (مدینه ۶۲ـ۱۰۱ق)
هشتمین خلیفۀ اموی (حک: ۹۹ـ۱۰۱ق). به وصیت پسرعمو و خلیفۀ پیشین، سلیمان بن عبدالملک، به خلافت رسید. در دوران کوتاه خلافتش، فقط به اقدامات و اصلاحات داخلی پرداخت و عدل و داد پیشه کرد. ازجمله کارهای اوست: ممنوع کردن لعن به حضرت علی (ع ) بر منابر که از زمان معاویۀ اول رواج یافته بود؛ بازگرداندن فدک به فرزندان فاطمه (س ) برای دلجویی از آنان؛ تقسیم هزاران دینار میان علویان که خلفای پیشین حقی برای آنان قائل نبودند؛ جلوگیری از اعمال زشت بنی امیه و «مظالم » خواندن آن ها؛ نپذیرفتن هدایای نوروز و مهرگان که پیش از او مرسوم ِ خلفا بود؛ مناظره با سران خوارج و اقناع آنان و جلوگیری از قیام آن ها؛ برکناری حاکمان ظالم و فاسد؛ کاستن از میزان خراج و لغو جزیه بر نومسلمانان؛ واداشتن تابعین به جمع آوری و ضبط و ثبت احادیث ِ پیغمبر اکرم (ص ) که توسط خلیفۀ دوم ممنوع شده بود. به روایتی، مروانیان به او زهر خوراندند. عمر بن عبدالعزیز را صالح ترین و درستکارترین خلیفۀ اموی دانسته اند.
