دعای روز سوم ماه رمضان
دعای روز سوم ماه رمضان یکی از دعاهای مستحب و روحبخش این ماه مبارک است که در آن به خداوند درخواستهایی از جنس آگاهی، دوری از نادانی و بهرهمندی از خیرات الهی مطرح میشود.
متن دعا:
بسم الله الرحمن الرحیم
«اللهمّ ارْزُقنی فیهِ الذّهْنَ و التَّنْبِیهَ و بَاعِدْنِی فِیهِ مِنَ السَّفَاهَةِ و التَّمْوِیهِ و اجْعَلْ لِی نَصِیبا مِنْ کلِّ خَیرٍ تُنْزِلُ فِیهِ بِجُودِک یا أَجْوَدَ الْأَجْوَدِینَ.»
خدایا! در این روز به من هوش و آگاهی عطا کن و مرا از بیخردی و فریب دور کن و از هر خیری که در این ماه نازل میکنی، برایم بهرهای قرار بده، به حق جود و بخششت ای بخشندهترین بخشندگان.
تفسیر و توضیحات:
درخواست هوش و آگاهی: در آغاز دعا، از خداوند خواسته میشود که به انسان هوش و آگاهی عطا کند. این درخواست به معنای داشتن ذهنی بیدار و هوشیار است که به انسان کمک میکند تا در زندگی تصمیمات درست بگیرد و از غفلت و جهل دور بماند. این نعمت به عنوان یکی از بزرگترین نعمات الهی شناخته میشود.
دوری از بیخردی و فریب: در ادامه، درخواست میشود که خداوند انسان را از سفاهت (نادانی) و تمویه (فریب و دروغگویی) دور کند. این دو صفت نکوهیده، در مقابل حکمت و عقل قرار دارند و انسان را از مسیر درست زندگی دور میکنند. این فراز به انسان یادآوری میکند که باید از رفتارهای نادرست و فریبکارانه دوری کند و به دنبال حقیقت باشد.
درخواست بهرهمندی از خیرات: در بخش پایانی دعا، از خداوند درخواست میشود که از هر خیری که در این ماه نازل میکند، بهرهای به انسان عطا کند. این درخواست نشاندهنده این است که انسان باید خود را برای دریافت خیرات الهی آماده کند و با انجام اعمال نیک و پرهیز از گناهان، زمینهساز نزول رحمت و برکت الهی باشد.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] دعای روز سوم ماه رمضان، متضمن معارفی چون طلب بیداری و هوش و دوری از جهل و سفاهت و کار باطل و رسیدن به خیرات است.
اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی فِیهِ الذِّهْنَ وَ التَّنْبِیهَ وَ بَاعِدْنِی فِیهِ مِنَ السَّفَاهَةِ وَ التَّمْوِیهِ وَ اجْعَلْ لِی نَصِیباً مِنْ کُلِّ خَیْرٍ تُنْزِلُ فِیهِ بِجُودِکَ یَا اَجْوَدَ الْاَجْوَدِین؛ خدایا، در این روز، مرا هوش و بیداری نصیب فرما و از سفاهت، جهالت و کار باطل دور گردان، از هر خیری که در این روز نازل می فرمایی، مرا نصیب بخش، به حق جود و کرمت، ای جود و بخشش دارترین عالم.خدایا در این ماه رمضان روزی کن که من هوشیار بشوم و حافظه پیدا کنم و از خواب غفلت بیدار بشوم! انسان اگر بیدار بشود خیلی لذت می برد، نوع انسان ها در غفلت هستند لذا در ماه رمضان از خدا درخواست کنید که از خواب غفلت بیدار شویم.
انواع جهل
جهل بر دو نوع استاللَّهُمَّ ارْزُقْنِی فِیهِ الذِّهْنَ وَ التَّنْبِیهَذهن بیشتر به ادراکات کلی گفته می شود، و تنبیه به تطبیق بر جزئیات و فهم مصادیق کلی، اطلاق می گردد؛ گاهی شخص، اصل مسئله را نمی داند و گاهی تطبیق بر مورد را نمی داند؛ همان طوری که در حدیث عقل و جهل از معصوم نقل شده است که اساس همه بدبختی های انسان جهل است.واقعیت این است که اساس بدبختی بشر، در جهل و نبود علم است؛ حتی کسی که می داند سیگار مضر است اما باز می کشد، فکر می کند تحمل این ضرر در مقابل لذتی که می برد چیزی نیست! و نمی داند ضرر این بیشتر است و حدیث جنود عقل و جهل به خوبی این مسئله را روشن کرده است.جهل هم بر دو نوع است، گاهی جهل بر قواعد کلی و مسئله اصلی است و گاهی در تطبیق بر صغرویات قضیه و مصادیق آن است، از خدا می خواهیم که در هر دو جهت دست ما را بگیرد.
علت ضعیفی حافظه
یکی از نعمت های بزرگ خدا ذهن است در این دعا از خدا درخواست ذهن و حافظه می کنیم، اگر می بینید حافظه ضعیف است و حافظه درست و حسابی نداریم علت آن گناه است؛ به نامحرم که نگاه کنی حافظه می رود.شخصی به دانشمندی مراجعه می کند و می گوید؛ من حافظه ندارم آن دانشمند گفت: گناه نکن و علت آن را هم ذکر کرد و گفت: علم یک نوع فضیلت و برتری است و خدا این برتری را به شخص گنه کار نمی دهد لذا کسی که اهل گناه است مجتهد و ملا نمی شود و اگر بخواهد ملا بشود و به درد مردم بخورد باید حافظه داشته باشد و لازمه آن ترک گناه است.مرحوم آیت الله بروجردی گاهی در درس شعرهای سیوطی می خواندند؛ با این که حدود هفتاد الی هشتاد سال از زمانی که سیوطی می خواندند و مجتهد شده بودند فاصله بود، ولی به علت دوری از گناه از حافظه بسیاری قوی برخوردار بودند.