کتمان حیض
«کتمان حیض» به معنای پنهان کردن وضعیت حیض یا عادت ماهانه توسط زنان، به ویژه در شرایط خاص مانند ایام عده طلاق است. این مفهوم از آیهای در قرآن کریم برگرفته شده که در آن به زنان مطلقه دستور داده میشود مدت عده خود را (سه دوره پاکی یا قروء) رعایت کنند و آنچه را خداوند در رحمهایشان آفریده، مانند حیض یا بارداری، پنهان نکنند. این دستور برای جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده یا تخلفی است که ممکن است به دلیل کتمان وضعیت حیض یا بارداری رخ دهد، مانند تغییر مدت عده برای بازگشت به همسر یا ازدواج مجدد. خداوند در این آیه بر لزوم صداقت زنان تأکید کرده و ایمان به خدا و روز قیامت را بهعنوان بازدارندهای از کتمان حیض معرفی میکند. طبق نظر برخی مفسران، «آنچه خداوند در رحمهایشان آفریده» میتواند به دو چیز اشاره داشته باشد: خون حیض یا بارداری، زیرا هر دو توسط خداوند در رحم زن شکل میگیرد. امام صادق (ع) نیز در تفسیر این آیه بیان میکنند که خداوند امور مربوط به حیض، طهر و بارداری را به زنان واگذار کرده است، زیرا این مسائل را خود زنان بهتر تشخیص میدهند. بنابراین، کتمان حیض از نظر شرعی حرام است و صداقت در این مورد، ضامن اجرای قوانین الهی میباشد.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] کتمان حیض (قرآن). بهترین ضامن اجرای قوانین الهی، و صداقت زن در ادعاهایش ایمان به خداوند است.
حرمت کتمان حیض، برای زنان مطلقه:• « والمطـلقـت... ولا یحل لهن ان یکتمن ما خلق الله فی ارحامهن...؛ و زنان طلاق داده شده باید مدت سه پاکی (از عادت زنانه) خود را در انتظار دارند (عدّه نگه دارند) و اگر به خدا و روز واپسین ایمان دارند بر آنها جایز نیست که آنچه را خداوند در رحم هایشان آفریده (از خون حیض یا فرزند) پنهان دارند (مثلا حیض سوم را دیده ولی انکار کنند تا به وسیله رجوع به شوهر اول بازگردند یا ندیده ادعای دیدن کنند تا مانع از رجوع شوهر شوند یا وجود اولاد را انکار نمایند تا شوهر دیگر کنند)، و شوهران شان (در طلاق رجعی) سزاوارترند آنها را در زمان عده (به همسری) بازگردانند اگر قصد آشتی و سازش دارند، و برای آنها بر عهده مردان (در سنت فطرت و حکم شریعت) حقوقی شایسته است (چون حق استمتاع و نفقه و حسن معاشرت و ارث) مانند حقوقی که (برای مردان) بر عهده آنهاست (مثل حق طلاق، استمتاع، حسن معاشرت، و انتخاب همسر دیگر، منع از سفر، ولایت بر اولاد، ارث و غیره) و مردان را (به شهادت اختلاف کمّ و کیف ) بر آنها برتری است. و خداوند مقتدر و حکیم مصلحت دان (در تکوین و تشریع ) است.» طبق یک احتمال، مقصود از «فی ارحامهن» حیض است. اگر گفته زنان درباره طهر، حیض، بارداری و هر آنچه در مدت حیض دخیل است، پذیرفته نباشد، حرمت کتمان، لغو می شود.
نقش ایمان در عدم کتمان
ایمان به خدا و قیامت، بازدارنده زنان از کتمان حیض:• « والمطـلقـت یتربصن بانفسهن ثلـثة قروء ولا یحل لهن ان یکتمن ما خلق الله فی ارحامهن ان کن یؤمن بالله والیوم الاخر...؛ و زنان طلاق داده شده باید مدت سه پاکی (از عادت زنانه) خود را در انتظار دارند (عدّه نگه دارند) و اگر به خدا و روز واپسین ایمان دارند بر آنها جایز نیست که آنچه را خداوند در رحم هایشان آفریده (از خون حیض یا فرزند) پنهان دارند...»
تفسیر آیه
خداوند در قرآن کریم قابل توجه اینکه مساله آغاز و پایان ایام عده را که معمولا خود زن می فهمد نه دیگری بر عهده او گذارده، و گفتار او را سند قرار داده لذا امام صادق (علیه السّلام) در تفسیر آیه فوق می فرماید: قد فوض اللَّه الی النساء ثلاثة اشیاء الحیض و الطهر و الحمل: خداوند سه چیز را به زنان واگذار کرده عادت ماهانه، پاک شدن و حامله بودن. از آیه فوق نیز می توان این معنی را اجمالا استفاده کرد زیرا می فرماید برای زن جایز نیست آنچه را خداوند در رحم او آفریده کتمان کند، و بر خلاف واقع سخن گوید، یعنی سخن او مورد قبول است. جمله (ما خَلَقَ اللَّهُ فِی أَرْحامِهِنَ ) به گفته جمعی از مفسران، دو معنی می تواند داشته باشد، فرزند و عادت ماهانه، زیرا هر دو را خداوند در رحم زن آفریده است، یعنی نباید حمل خود را مخفی کند و بگوید به عادت ماهانه مبتلا می شود، تا مدت عده را کمتر کند (زیرا عده زن باردار وضع حمل است) و در مورد عادت ماهانه، چه از نظر شروع، و چه از نظر پایان، نیز نباید خلاف گویی کند، استفاده هر دو معنی از تعبیر فوق نیز بعید به نظر نمی رسد.