نیجیری عبدالله بن فودی

دانشنامه اسلامی

[ویکی نور] «ابومحمد عبدالله بن محمد بن عثمان بن صالح بن هارون بن محمد بن جب بن محمدایوب بن ماسران بن بوب باب بن موسی جکل»، در سال 1186ق1799/م، به دنیا آمد..
نسبت خانوادگی وی، به قبیله «فولانیه» نیجریه که معروف به «التوروب» می باشند، می رسد که در منطقه «فوتاتورو» ساکن بوده و از «تنبکتو» به آن مهاجرت کرده اند.
ادله فراوانی وجود دارد که نشانگر این امر است که اجداد و اسلاف عبدالله بن فودی، از زمان جد بزرگش موسی جکل، به علم، تعلیم و تعلم اشتغال داشته اند.
ابن خلدون در مقدمه خود به این نکته اشاره دارد که: «اهل مغرب، شمال آفریقا و بلاد بربر، در تعلیم اطفال و کودکان خود، به آموزش قرآن اکتفا نموده و چیز دیگری بر آن نمی افزایند و لذا اهالی آن، نسبت به سایر بلاد اسلامی، در رسم قرآن و حفظ آن، پیشگام و مقدم می باشند». این امر دلالت بر روش تعلیم اطفال مسلمین در بلاد غربی و شمالی آفریقا داشته و کلام شیخ عثمان، برادر عبدالله که تأکید دارد عبدالله در دوازده سالگی قرآن را به خوبی آموخته بود را تأیید می کند.
تعلیم شیخ عبدالله، غالبا توسط افراد خانواده وی؛ یعنی پدر، مادر، جد، برادرش عثمان و تعدادی از عموها و دایی ها، صورت می گرفت. وی در میان اطرافیان، به عنوان عالم عربی دان، شاعر توانا و عالم به لغت معروف بود.
وی دارای تألیفات و آثار بسیاری می باشد که برخی آن ها را تا یک صدوهفتاد اثر شمرده اند که از جمله آن ها می توان از آثار زیر نام برد: